Dit artikel is vandaag gratis

Zadenbieb in Joure moet voedsel verbouwen zo makkelijk mogelijk maken: 'We leren denken dat er te weinig is in de wereld'

Janet Pasveer en Tine Sietsma in hun tuin op Volkstuincomplex Nutstuin in Joure. Foto: Niels de Vries

Moestuinieren kan al op kleine schaal, zegt Janet Pasveer van Zadenbibliotheek Nederland uit Joure. Om het nog makkelijker te maken stelt de zadenbieb gratis zaden beschikbaar. Het doel: uitleenpunten in heel Nederland.

Hoe smaken zelfverbouwde Koudumer stoksperzieboontjes, venkel, rucola of tomaten? In Fryslân zijn al 24 uitleenpunten waar je zakjes van deze en andere zaden kunt halen voor eigen tuin; buiten de provincie zijn er nu acht. Tijd voor een naamsverandering, vonden initiatiefnemers Janet Pasveer en Tine Sietsma. Zadenbibliotheek Fryslân gaat daarom vanaf nu verder als Zadenbibliotheek Nederland.

Voedsel verbouwen kan met weinig middelen en al op een vierkante meter grond, zegt Pasveer. De zadenbieb wil de stap naar moestuinieren zo laagdrempelig mogelijk maken. ,,We willen dat iedereen de kans krijgt aan de slag te gaan en kan ontdekken hoe een bepaalde groentesoort smaakt.”

Geen boete

Het systeem werkt zo: je leent in het voorjaar een zakje zaden, oogst later nieuwe zaden en brengt een deel ervan naar de bieb, zodat andere tuiniers die weer kunnen gebruiken. Direct zaden ruilen kan ook. Er staat geen boete op het niet teruggeven van zaden. Pasveer: ,,Het uitlenen gaat op vertrouwen. We gaan geen administratie bijhouden van wie wat uitleent en terugbrengt.’‘

De meeste uitleenpunten zitten in een openbare bibliotheek, waar ze voor iedereen toegankelijk zijn. ,,Een mooie koppeling, want mensen kunnen er tegelijk ook boeken over gezond eten en tuinieren vinden” Met het ruilsysteem kan elke bieb een eigen aanbod opbouwen van (streek)soorten die het goed doen in de bodem in die omgeving. In totaal zijn er nu 185 soorten (ook bloemenzaden) in collectie.

Permacultuurtuin

Het initiatief van Pasveer en Sietsma ontstond in 2015 vanuit hun bedrijf en permacultuurtuin Roeach, in Joure, waarmee zij onder andere workshops en cursussen geven en tuinen ontwerpen. Dat gaat vanuit de principes van permacultuur (de natuur niet bestrijden, maar met de natuur meewerken).

De eigen permacultuurtuin bracht zoveel op, dat ze besloten de zaden te delen. Ook dat hoort bij de filosofie. ,,We leren denken dat er te weinig is in de wereld en dat we moeten vechten om maar genoeg te hebben. Als je zorgvuldig met de aarde en met elkaar omgaat, dan is er meer dan genoeg om te delen.’’

De tijd mee

In 2017 werd de stichting Zadenbibliotheek Fryslân opgericht en toen ging het snel met de uitleenpunten. ,,We hadden dat nooit verwacht. Het is begonnen zoals dat wel vaker gaat, dat je denkt: laat ik eens wat proberen. Ik denk dat we de tijd ook mee hebben”, zegt Pasveer over het succes. ,,Tuinieren en gezond eten zijn grote onderwerpen geworden.’’

Als het aan de initiatiefnemers ligt komen er uitleenpunten in alle provincies, ondersteund door een regionale afdeling.

De stichting helpt met het opzetten en onderhouden van zo’n uitleenpunt. Zo’n vijftig vrijwilligers vullen de lokale biebs zo nodig aan en geven advies. Tegelijk met de naamsverandering wordt ook een oproep gedaan aan donateurs. ,,Alles wat we doen is vrijwilligerswerk. We hebben reiskosten, een website die onderhouden moet worden, verzekeringskosten. Dat willen we dekken.”