Aantal verdrinkingen van kinderen daalt niet verder en dat baart zorgen: 'Elke keer dat het een kind overkomt is er één te veel'

Het aantal (bijna-)verdrinkingen onder kinderen is in tien jaar tijd niet meer gedaald. Dat blijkt uit onderzoek van kinderartsen van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) en Amsterdam UMC, naar gegevens van alle Nederlandse ziekenhuizen. Elk jaar komen gemiddeld 78 kinderen die onder water raakten, in het ziekenhuis terecht.

Een bord aan het strand waarschuwt voor de gevaren van zwemmen in zee.

Een bord aan het strand waarschuwt voor de gevaren van zwemmen in zee. Foto: ANP

De artsen vrezen dat er deze zomer meer ongevallen komen, nu kinderen door de coronamaatregelen nog zwemlessen moeten inhalen. De Nationale Raad Zwemveiligheid deelt die zorgen. ,,Zeker in deze periode moeten ouders heel alert zijn, houd de kinderen extra goed in de gaten”, zegt voorzitter Jan Rijpstra (tevens burgemeester van Smallingerland).

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) blijkt dat in het afgelopen decennium jaarlijks gemiddeld tien kinderen overleden door verdrinking. In de decennia daarvoor was steeds een forse daling te zien, maar die zette de afgelopen tien jaar niet door.

Ook bij het aantal zogenoemde bijna-verdrinkingen (zonder fatale afloop) was de afgelopen tien jaar geen daling te zien, zegt kinderarts-intensivist Joke Kieboom van het UMCG. Cijfers per provincie worden niet gegeven, omdat ziekenhuizen de gegevens anoniem verstrekten.

Meer bewustwording

De artsen pleiten voor meer bewustwording van gevaren rond water. Kieboom: ,,Een kind kan binnen een paar seconden ergens anders zijn. Het gevaar zit al in sloten om huis en in de vijver van de buren, waarbij een kind ineens wel een hek of achterdeur kan openkrijgen. Als je een dagje naar een recreatieplas gaat kun je een kind geen moment uit het oog verliezen, maar elk moment van de dag elke seconde alert zijn, dat lukt natuurlijk niet. Dus zijn andere hulpmiddelen nodig, zoals zwembandjes en drijfpakjes of zwemvesten zodat een kind dat toch te water raakt, blijft drijven. We willen ouders daar alert op maken, dat dit echt nodig is.’’

Kinderen zien gevaar niet

Driekwart van de kinderen die verdrinken, is tussen de nul en vijf jaar oud. Het risico is dus het grootst bij deze groep kinderen. Kieboom: ,,De kinderen die wel kunnen lopen, maar nog niet kunnen zwemmen. Behalve dat ze niet kunnen zwemmen, begrijpen jonge kinderen vaak ook het gevaar nog niet van water. Het water heeft een grote aantrekkingskracht op ze. Sloten lopen schuin af naar beneden, dat is ook waar de fiets of bal en dus het kind naartoe gaat. Verdrinkingen van baby’s gebeuren het meest in bad, als de ouder bijvoorbeeld net even is weggelopen omdat de voordeurbel ging.”

Het onder water raken van een jong kind gaat vaak geruisloos. ,,Kleine kinderen zakken eigenlijk zonder te spartelen onder water. Het is heel goed om duidelijk af te spreken wie er op welk kind let. Bij een familiefeest waar veel mensen zijn, wordt dan vaak gedacht: iedereen let op. Maar dat is dan toch niet zo.”

Machteloos

Ruim de helft van de kinderen die overleden na verdrinking, overleden al voor aankomst in het ziekenhuis of op de spoedeisende hulp. Bijna een op de drie kinderen komt op de intensive care. Sommigen houden er blijvend hersenletsel aan over. Kieboom: ,,We hebben heel veel mogelijkheden om het hart op gang te helpen, maar voor hersenen die ernstig beschadigd raakten door zuurstoftekort, zijn al die mogelijkheden er niet. Dat is afgrijselijk om te zien, want het kindje was ervoor nog gezond. Dan sta je machteloos.”

Daarom de oproep van de artsen. Ook vragen ze extra aandacht voor de groep kinderen tussen vijf en zeven jaar, die al wel zwemlessen volgden, maar nog niet helemaal zwemvaardig zijn. ,,Elke keer dat het een kind overkomt is er één teveel”, zegt Kieboom.

Het onderzoek laat het belang van een gezamenlijke aanpak van de zwemveiligheid nog eens zien, meldt de Nationale Raad Zwemveiligheid. De raad werkt samen met onder andere de Reddingsbrigade Nederland aan een nationaal zwemveiligheidsplan, met als doel veiliger zwemplaatsen en betere zwemvaardigheid.

Schoolzwemmen

Daarbij is het van belang dat kinderen de drie zwemdiploma’s A, B en C behalen, want alleen met A en B ben je nog niet zwemvaardig genoeg, zegt voorzitter Jan Rijpstra. Liefst zou hij een terugkeer van het schoolzwemmen zien, zodat ook kinderen van ouders met een smalle beurs alle diploma’s doorlopen. ,,Je zou kunnen bekijken hoe dat onder of na de lestijd geregeld kan worden. Daarmee bereik je alle kinderen.’’