Dit artikel is vandaag gratis

Van een volledig groene noordelijke stroomleverancier tot samenwerkende kledingbanken voor minima: lees hier meer over de genomineerden voor de verkiezing van de Duurzame Dertig | Deel 4

Energie van Ons

De afgelopen weken zijn bijna 100 initiatieven uit Fryslân, Drenthe en Groningen aangemeld die de wereld waarin wij leven een stukje beter proberen te maken. De ene keer door de bedenkers zelf, een andere keer door een enthousiaste fan.

Van kleine particuliere projecten tot bedrijfsmatige aanpak. Uit de inzendingen heeft een jury De Duurzame Dertig gekozen die doorgaan naar de publieksronde. Deze week stellen wij de gelukkigen voor. Dit zijn de nummers 19 t/m 24.

Fryslân, Groningen en Drenthe

Onlangs kwamen ze nog voor de vierde keer op rij als allergroenste uit de bus in het jaarlijkse onderzoek naar stroomleveranciers van de Consumentenbond. Energie VanOns scoorde de volle tien punten en is daar ,,ontzettend trots” op – net als op de nominatie voor de Duurzame Dertig.

Voor de duidelijkheid: Energie VanOns lijkt op het eerste gezicht misschien een energiecoöperatie, maar is dat eigenlijk niet. Het bedrijf is in 2014 opgericht door drie koepels van coöperaties uit Fryslân, Groningen en Drenthe om lokaal opgewekte groene stroom aan klanten te leveren. ,,Je kunt bij ons gewoon klant worden net zoals je zou doen bij Nuon of Essent”, legt Rolina Wiechers van Energie VanOns uit. ,,Stel dat je in Groningen woont, dan kun je bijvoorbeeld lid worden van de coöperatie Grunneger Power en leveren wij je groene stroom.”

Er zijn inmiddels 130 coöperaties bij Energie VanOns aangesloten, de meesten uit Noord-Nederland en sommige van iets verder weg. Allemaal wekken zij kleinschalig 100 procent groene stroom op. De coöperaties krijgen van Energie VanOns voor iedere klant een bedrag, de zogenoemde wederverkopersvergoeding. ,,Met dat geld kunnen zij weer dingen doen die bijdragen aan de leefbaarheid en duurzaamheid in de omgeving”, zegt Wiechers. Ze planten bijvoorbeeld bloemen en bomen of plaatsen insectenhotels in de buurt.

Energie VanOns

Wie: Energie VanOns
Wat: Energieleverancier die 100 procent duurzame, lokaal opgewekte stroom levert
Waar: Fryslân, Groningen en Drenthe
Sinds: 2014
Doel: Lokale groene stroom beschikbaar maken voor iedereen
Meer info: www.energie.vanons.org

Leeuwarden

Als pop-upwinkel is Jouw Dagelijkse Kost in 2018 in Leeuwarden begonnen, vertelt Monique van Etten. In de winkel wordt lokaal en duurzaam geteeld voedsel verkocht. Via de Streekboer wordt het eten online aan de man gebracht. ,,Gezondheid is onze belangrijkste drijfveer. We willen dat zoveel mogelijk mensen onbewerkt eten kunnen kopen.”

,,Het starten van de winkel was best wel een risico. Je moet met mensen een band opbouwen, maar ook met boeren.” De verdiensten waren in de beginperiode niet hoog. ,,Als je naar de cijfers keek, hadden we na die periode moeten stoppen.” Van Etten zette, samen met medevennoot Ronny Uithof door en huurde voor een jaar een pand in Leeuwarden. ,,Binnen dat jaar wilden we de huur terugverdienen, en dat lukte.”

Vier jaar na de oprichting gaat het de winkel voor de wind en is Jouw Dagelijkse Kost een coöperatie geworden. ,,We verkopen de winkel in kleine stukjes.” Zo’n 250 mensen bezitten een aandeel en daarmee een deel van de grutter. De aandeelhouders verdienen niets aan hun stukje van de winkel. ,,Het is een maatschappelijke investering. De sterkste schouders dragen de zwaarste lasten zodat mensen met een smallere beurs hier ook kunnen winkelen.”

Het bestuur, bestaande uit Van Etten, Uithof en Mirelle Rouw wil het concept ook invoeren in andere steden en dorpen. ,,Het doel is dat er heel veel markt gecreëerd wordt voor lokaal en duurzaam geteeld voedsel.”

Jouw Dagelijkse Kost Leeuwarden

Wie: Coöperatie Jouw Dagelijkse Kost Leeuwarden
Wat: Verkopen van verpakkingsarme, lokale en duurzame boodschappen
Waar: Leeuwarden
Sinds: 2018
Doel: Voedsel lokaal afzetten en voor alle bevolkingslagen betaalbaar maken
Meer info: www.jouwdagelijksekost.nl

Den Andel

Het begon met tegenzin. Jelle Medema uit Den Andel was ,,een luie 14-jarige knul” en moest een project maken voor school. Moeder Saskia opperde iets met tuinieren te doen. Jelle vond het niet bij hem passen maar wist ook niets beters te verzinnen, dus toe maar.

Vijftien jaar later heet het bedrijf van Jelle (28) Makkelijke Moestuin BV. Er zijn inmiddels boeken, hij houdt lezingen, er is een trouwe schare volgers op Facebook én natuurlijk de app. Met de makkelijke moestuin-app kan een kind de was doen als het gaat om je eigen groente kweken. Zie je iets groens opsteken uit de grond, de app vertelt wat je moet doen.

De missie van Jelle: zoveel mogelijk mensen helpen aan een moestuin waarmee ze op een milieuvriendelijke, makkelijke manier hun eigen groenten kunnen telen. ,,Wat dat betreft blijven we ons ontwikkelen. Geïnspireerd door onze community. Is er iemand die ergens over twijfelt, dan passen wij het aan zodat iedereen daar profijt van heeft”, aldus Jelle.

Kleine investeringen (,,Ik ben niet van de Rolexen”) moeten het steeds makkelijker maken om eigen groenten te verbouwen. Jelles droom? ,,Dat je geen tomaten meer in hoeft laten vliegen uit een ver land maar dat het logisch is dat je ze zelf verbouwt. En uiteindelijk zo goedkoop mogelijk en met zo weinig water, zodat mensen in de derde wereld er ook iets aan hebben.’’

Makkelijke Moestuin

Wie: Jelle Medema
Wat: Makkelijke Moestuin
Waar: Den Andel
Sinds: 2007
Doel: Zoveel mogelijk mensen helpen eigen groenten te verbouwen

Heerenveen

In 2020 hoorde Jildou de Raad voor het eerst van de kledingruilketting, een initiatief dat in Amsterdam het levenslicht zag. Ze vond het zo’n goed idee dat ze besloot om samen met Jocyta Agricola zelf een ketting te starten, maar dan in Heerenveen. Andere enthousiastelingen begonnen een kledingruilketting in onder meer Leeuwarden, Oosterwolde, Drachten en Sneek. Er zijn er in Fryslân nu in totaal zeven.

Het idee: je krijgt van iemand een tas met tweedehandskleding, je haalt eruit wat je mooi vindt, je stopt erin wat je niet meer draagt en geeft de tas door aan de volgende kettingdeelnemer. ,,Zo wordt de drempel om tweedehands kleding te dragen een stuk lager”, zegt De Raad.

Voor sommigen is kosten besparen de reden om mee te doen. ,,Maar in mijn ketting, die van Wolvega tot Akkrum loopt, doen veel mensen mee vanuit duurzame overwegingen. Je vermindert de kledingberg, het is beter voor het milieu en het verandert je denkwijze. Je hoeft niet alles meer nieuw te kopen.”

Iedereen kan zich aanmelden voor een kledingruilketting. Per app of Whatsapp wordt een logische route gedeeld met alle deelnemers. ,,Alleen al in onze ketting gaan veertien tassen rond. Om de twee weken komt er eentje bij je thuis. Die krijg je van iemand die maximaal vijf minuten fietsen verderop woont. Zo leer je mensen in de buurt ook nog eens beter kennen.”

Ook in Groningen en Drenthe zijn diverse kledingruilkettingen.

Kledingruil Ketting

Wie: De beheerders van de Friese kledingruilkettingen
Wat: Tweedehands kleding laagdrempelig ruilen
Waar: Verschillende Friese plaatsen, van Dokkum tot Oosterwolde
Sinds: December 2020
Doel: De kledingberg verminderen
Meer info: www.kettingkledingruil.nl

Sappemeer

We gooien in Nederland ieder jaar honderden miljoenen kilo’s prima kleding weg. Doodzonde, vindt Stichting Kledingbanken Maxima. ,,Bij ons krijgt kleding een tweede leven”, zegt stichtingsvoorzitter Henk Slagter.

Dat doet Maxima met zo’n vierduizend kilogram kleren per week. Ze worden gebracht door particulieren die ze zelf niet meer dragen, of door winkels die ze niet kunnen verkopen. In één van de zeven Groningse Kledingbanken Maxima kunnen klanten met een smalle beurs ze komen ophalen. Gratis. ,,We zijn dus duurzaam én sociaal.”

Twee keer per jaar krijgen de Maxima-kledingbanken een nieuwe collectie. Klanten worden met alle egards ontvangen, krijgen advies en een kopje koffie; precies zoals in een gewone modezaak, alleen de kassa ontbreekt. ,,We hebben ook Dress For Succes, waar mensen kleding kunnen uitzoeken voor sollicitatiegesprekken, en bruidsjurken, en een speciale babybox”, somt Slagter op. ,,Heel veel wat je niet direct verwacht bij het woord ‘kledingbank’.”

Dat Maxima zo veel en zo’n veelzijdig aanbod heeft, komt voor een groot deel door de provinciebrede samenwerking. ,,Daarin zijn wij echt uniek, de meeste andere kledingbanken werken voor zichzelf. Als grotere club heb je meer te vertellen en kun je grotere sponsors bereiken. Dus het zou mooi zijn om dat idee van samenwerking aan anderen over te brengen.”

St. Kledingbanken Maxima

Wie: Stichting Kledingbanken Maxima
Wat: Zeven modezaken zonder kassa, met (tweedehands) kleding voor minima
Waar: Sappemeer, Veendam, Groningen, Winschoten, Delfzijl, Winsum, Grootegast
Sinds: 2012
Doel: Verspilling van kleding voorkomen door kleren een tweede leven te geven, en mensen met een smalle beurs ondersteunen.
Meer info: www.kledingbankmaxima.nl

Assen

Produceren van stroom gaat hand in hand met natuurontwikkeling. Het motto van de Natuur en Milieufederaties (NMF’s) sluit dan ook naadloos aan bij Energiecoöperatie duurzaam Assen. Ten zuiden van de stad ontwikkelt de coöperatie een zonnepark waar natuurlijke waarden ingepast zullen worden, vertelt bestuurslid Tom Verloop. ,,Toen kwam NMF Drenthe met het initiatief voor een energietuin en hebben ze ons plan als een van de drie pilotprojecten aangedragen.”

Waar de Assenaren de natuur al hoog in het vaandel hadden, werd dat door de samenwerking met NMF Drenthe nog verder versterkt. In de Energietuin Assen-Zuid, in samenwerking met Wageningen Universiteit en Research ontwikkeld, is volop aandacht voor natuur, educatie, recreatie en het opwekken van duurzame energie. Liefst 23 hectare land krijgt door het plan van de energiecoöperatie een nieuwe bestemming. Verdeeld over zeven ‘kamers’ - specifiek ingerichte kavels voor onder meer bijen, kikkers of vogels - worden 39.000 zonnepanelen geplaatst. Daarmee worden zesduizend huishoudens van elektriciteit voorzien.

,,Een deel van de aanleg van de nieuwe natuur is al begonnen. Eind dit jaar, begin volgend jaar hopen we dat de zonnepanelen er liggen.” Een megaproject voor en door inwoners van Assen. ,,Als de bouw van het zonnepark start, beginnen we met de uitgifte van certificaten. Daarmee kunnen Assenaren ons meehelpen met de financiering en voordelig lokale stroom afnemen.”

Coöperatie Duurzaam Assen

Wie: Energiecoöperatie Duurzaam Assen
Wat: Energietuin Assen-Zuid
Waar: Assen
Sinds: 2019
Doel: Energie opwekken met oog voor ecologie en biodiversiteit.
Meer info: www.ecduurzaamassen.nl

Stem op jouw favoriet

Tot en met 19 juni kan je stemmen op jouw favoriete initiatief via www.frieschdagblad.nl/duurzamedertig . De winnaar krijgt een advertentiebudget van €100.000,- om zijn plan aan de man te brengen via de kanalen van Mediahuis Noord, uitgever van Dagblad van het Noorden , de Leeuwarder Courant en het Friesch Dagblad . De twee andere podiumkandidaten hebben elk €50.000,- te besteden. De winnaars worden bekend gemaakt tijdens de finaleavond op 27 juni.

Morgen zullen wij weer zes nieuwe initiatieven aan je voorstellen.

Wie zitten er in de jury?

De jury bestaat uit:
- Henk Moll, hoogleraar natuurlijke hulpbronnen in relatie tot duurzame productie en consumptie aan de Rijksuniversiteit Groningen.
- Marissa de Boer, oprichter en ceo van SusPhos, een bedrijf in Heerenveen dat toonaangevend is op het gebied van het recyclen van fosfaat uit afvalstromen.
- Reinder Hoekstra, directeur van Natuur- en Milieufederatie Drenthe.
- Thereza Langeler, klimaatverslaggever Dagblad van het Noorden .
- Ria Kraa, hoofdredacteur van het Friesch Dagblad .

Nieuws

menu