Commentaar: De staat keek weg bij Q-koorts en doet te weinig

Q-koorts maakt mensenlevens kapot en de ziekte is niet in geld te vangen. Het zuinige bedrag dat de overheid beschikbaar stelt, voedt het wantrouwen alleen nog maar meer en maakt het leed erger.

Tientallen Q-koortspatiënten waren bij het debat. Minister Bruins betoonde medeleven maar betuigde geen spijt.

Tientallen Q-koortspatiënten waren bij het debat. Minister Bruins betoonde medeleven maar betuigde geen spijt. Foto: ANP

Net als bij het gasdossier in Groningen handelt de overheid inzake het Q-koortsdossier in Zuid-Nederland traag en minimalistisch. Terwijl de eerste ziekteverschijnselen zich al in 2005 openbaarden, werden maatregelen ook tijdens de grootschalige epidemiejaren te laat ingevoerd en te geleidelijk opgeschaald, en te veel beperkt tot de veehouderij.

Terwijl geitenhouders in 2010 al 60 miljoen euro aan schadevergoeding kregen uitgekeerd, bleven patiënten vergeefs wachten op hulp. Hun problemen en belangen kwamen minder makkelijk aan de oppervlakte. Want de diagnostiek bleef achter (vaak vermoedden noch herkenden artsen Q-koorts), mensen zelf hadden geen idee wat er aan de hand was (besmetting gaat niet via direct contact met dieren maar via een bacterie in de lucht, dus plaats en tijdstip zijn altijd onbekend) en klachten doken vaag en geleidelijk op. Pas na oprichting van belangengroep Q-uestion kwam er geld voor bijstand en onderzoek en tot slot een gebaar van erkenning; in totaal 14,5 miljoen.

Altijd pijn, altijd moe, geen werk, geldproblemen en sociaal isolement

Economisch belang heeft hier geprevaleerd boven de volksgezondheid. Al kwalificeerde de Nationale Ombudsman het optreden van de overheid als niet behoorlijk, dat is nog steeds zo. Tot op de dag van vandaag moeten patiënten of hun nabestaanden (inmiddels 97 sterf-gevallen) vechten om hulp en aandacht. Er werden naar schatting vierduizend mensen ziek en 1500 blijven dat chronisch. Nog elke week worden ‘nieuwe’ gevallen gediagnosticeerd. In veel gevallen kampen mensen de rest van hun leven met pijn en moeheid, ze kunnen veelal niet meer werken, raken in financiële problemen, zien hun sociale leven verdampen. Hun kwaliteit van leven is ernstig aangetast.

De overheid stelt daar een zakelijke houding tegenover die kil en armzalig overkomt. Pas nu, veertien jaar na de uitbraak, kunnen patiënten aanspraak maken op een symbolische vergoeding. Die was bepaald op maximaal 15.000 euro, mits de besmetting aantoonbaar opgelopen is tussen 2007 en 2010. Het vergde een volle publieke tribune en lang aanhouden van de Kamer voor het ‘maximaal’ werd geschrapt en de tijdspanne van diagnostiek werd verruimd.

Aansprakelijk is het rijk volgens een uitspraak van de rechter niet – maar het hoger beroep in deze zaak loopt nog. Minister Bruins zei gisteren mee te leven en onder de indruk te zijn van de impact van de epidemie op mensenlevens – maar enige blijk van introspectie ontbreekt. Excuses maakte hij niet. Hij had gelijk met de stelling dat deze ziekte niet in geld is te vangen, maar een woord van ootmoed was helender geweest dan dit zuinig beschikbaar gestelde bedrag. De overheid hoort hardop te beamen dat haar traagheid en wegkijken het leed sterk heeft verergerd en een diep wantrouwen gevoed.

mailto: hoofdredactie@frieschdagblad.nl

Nieuws

menu