Na de slagschaduwen rond Sywert van Lienden en Pieter Omtzigt spreekt het voor zich: het CDA moet de oppositie in om zichzelf te hervinden

Volg geldsporen om de waarheid te ontdekken. Het is het motto van Follow the Money (FTM), een onafhankelijk platform voor financieel-economische onderzoeksjournalistiek. Laatste trofee: achter de ethische praatjes van Sywert van Lienden, medeauteur van het CDA-verkiezingsprogramma, gaat een amorele graaier schuil. Daarmee zijn we er nog niet.

Demissionair minister Wopke Hoekstra (CDA).

Demissionair minister Wopke Hoekstra (CDA). Foto: ANP

De hamvraag is uiteraard: hoe was het mogelijk dat Van Lienden, als ondernemer zo groen als gras, tegen ambtelijke adviezen in een mondkapjesorder van 100 miljoen kon binnenslepen en dat het ministerie van VWS ook meteen maar het hele bedrag voorfinancierde. In Buitenhof van afgelopen zondag beaamde Van Lienden dat hij gesproken had met Bart van den Brink, de politieke assistent van minister Hugo de Jonge.

Twee handen op een buik. Een illustratief ‘detail’: eigener beweging roeptoeterde De Jonge tijdens de verkiezingscampagne dat hij op Van den Brink, 22e op de CDA-kandidatenlijst, ging stemmen en dus niet op Hoekstra of Omtzigt. Leuke club.

Onafhankelijk onderzoek

Terecht besloot het demissionaire kabinet dat er een onafhankelijk onderzoek wordt ingesteld om de hamvraag te beantwoorden. Laat het CDA er maar van uitgaan dat Van Lienden geen scrupules zal hebben bij het schoon schrobben van zijn eigen straat. Er zit nog meer in het vat.

In zijn uitgelekte evaluatie van de CDA-verkiezingscampagne wijst Omtzigt er onder andere op, dat na de onverhoedse aanwijzing van Wopke Hoekstra als lijsttrekker drie donateurs onverhoeds samen een miljoen stortten in de CDA-campagnekas. Opnieuw werk aan de winkel voor FTM en andere waarheidszoekers. Het moet volstrekt duidelijk worden - ook in het belang van Hoekstra - of de gulle gevers beoogden politieke invloed te kopen en of dat (min of meer) lukte.

Feit is dat Hoekstra na zijn benoeming als lijsttrekker opzien baarde. Hij wilde zich op geen enkele manier onderscheiden van de VVD. Sterker, hij keerde zich tegen een verhoging van het minimumloon en, tot verbazing van Jan en alleman, speculeerde hij over een verkorting van de werkloosheidsuitkering. Het was het voorportaal van de verkiezingsnederlaag. De suggestie die besloten ligt in de evaluatie van Omtzigt dient door onafhankelijk onderzoek ontkracht of bevestigd te worden. Andere smaken zijn er niet.

Buitenstaanders gevraagd

In de praktijk kwam hij niet veel verder dan de taalkundige krommiteit ‘fatsoen moet je doen’, maar verbaal onderstreepte Jan Peter Balkenende tenminste nog geregeld het grote belang van normen en waarden. Ook dat verdween tijdens de kabinetten-Rutte in een ravijn van cynisme, ethische leegheid en wegkijken.

De vrijheid van meningsuiting werd verabsoluteerd en ontaardde daardoor in een recht anderen te kwetsen en te vernederen. De kers op de nihilistische taart is de toenemende verbale en daadwerkelijke agressie. Conducteurs, GGD’ers, journalisten en eigenzinnige politici als Omtzigt kunnen erover meepraten. De ontdekking gisteren van RTL Nieuws en Trouw dat de ambtelijke top van het ministerie van Financiën vermoedelijk meineed pleegde bij de enquête naar de toeslagenfraude illustreert ook de ethische woestenij waarin we zijn beland.

Zichzelf hervinden

Wat te doen? Behalve met de slagschaduwen rond Van Lienden en Omtzigt kampt het CDA in Limburg met een enorm corruptieschandaal en in Noord-Brabant met een bestuurlijke puinzooi wegens een kniebuiging voor de intimidaties van een agressieve agrarische lobbyclub.

Het spreekt voor zich dat het CDA de oppositie in moet om zichzelf te hervinden.

Wat de rest van het Binnenhofse wereldje aangaat: bemens het nieuwe kabinet met competente politieke buitenstaanders, die zich realiseren dat er per saldo maar één volk is, de mensheid, en die daarom over hun eigen schaduw heen kunnen stappen. Dat kan morele autoriteit geven, die bij de huidige generatie beroepspolitici ver te zoeken is.

Reageren? fabersyma@gmail.com