Wie wil met wie in een nieuw kabinet? De gehoopte doorbraak bleef uit en de formatie zit nog steeds in een impasse

Informateur Mariëtte Hamer had gehoopt dat afgelopen weekeinde zes partijleiders zelf de knoop zouden doorhakken. Dat gebeurde niet, en dus is de formatie nog altijd geen steek verder.

Fractieleider Lilianne Ploumen (PvdA) staat de pers te woord na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer.

Fractieleider Lilianne Ploumen (PvdA) staat de pers te woord na afloop van een gesprek met informateur Mariëtte Hamer. Foto: ANP

Het was maandag dag 96 van de formatie, en dat zijn twee dagen meer dan de gemiddelde formatieduur in Nederland. En nog altijd is er geen zicht op een coalitie.

De formatie zit in een impasse concludeerde informateur Mariëtte Hamer vrijdag, nadat zij de leiders van de zes mogelijke coalitiepartijen (VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie) had ontvangen.

Drie opties

Er waren nog drie opties op tafel. De eerste is dat de zes partijen gaan onderhandelen en dan kijken wie aan- of afhaakt. Een tweede optie is dat de leiders van de twee grootste partijen, Mark Rutte (VVD) en Sigrid Kaag (D66) een concept-akkoord schrijven waar andere partijen op kunnen intekenen. En het derde voorstel was dat Rutte deze tweede optie alleen zou doen. Hamer gaf de partijleider als huiswerk mee om het afgelopen weekeinde veel te bellen om samen een keuze te maken.

Het heeft niets geholpen. Nog altijd willen VVD en CDA niet met twee linkse partijen, omdat er maar een nodig is voor een meerderheid. Maar PvdA en GroenLinks willen absoluut niet zonder elkaar in een kabinet.

Voortzetting van de huidige coalitie is ook ver weg omdat D66 niet nogmaals met ChristenUnie wil regeren. En die laatste partij wil ook pas meepraten als alle andere opties definitief zijn weggestreept.

Hoekstra’s afkeer van links

Wat de situatie zeker niet geholpen heeft is dat, zo meldde De Volkskrant , CDA-leider Wopke Hoekstra vrijdag bij het gesprek met Hamer en de vijf anderen zou hebben gezegd dat hij net zo’n afkeer heeft van regeren met PvdA en GroenLinks als met regeren met Forum voor Democratie en JA21.

PvdA-leider Lilianne Ploumen noemde het gisteren een ,,politiek zwaktebod” dat VVD en CDA niet met PvdA en GroenLinks willen onderhandelen. Maar de optie om zonder GroenLinks te regeren, is voor Ploumen ook geen optie, want dat was een verkiezingsbelofte. ,,Het is misschien even wennen, maar die wou ik houden.”

Fopspeenwoorden

Rutte wilde maandag, na zijn gesprek met Hamer, niets anders kwijt dan dat hij ,,zo snel mogelijk een coalitie met vier partijen wil”. Welke coalitie dat is, wilde hij niet zeggen. Maar ondanks dat hij ,,het hele weekend gebeld en nagedacht” heeft, is dat niet met een van beide linkse partijen.

Over de optie dat hij de regie moet nemen bij het schrijven van een regeerakkoord schamperde Rutte: ,,Volgens mij nemen we allemaal de regie. Het zijn fopspeenwoorden, je zuigt erop en er komt geen smaak uit.”

Zo lijkt de poging van Hamer om de impasse te doorbreken vooralsnog mislukt. En dat terwijl de informateur het inhoudelijke deel van haar opdracht, een sociaaleconomisch herstelplan voor na de coronacrisis schrijven, zo goed als rond heeft. Daar zijn de zes partijen het wel met elkaar over eens. Ze willen het alleen niet samen doen.