Dit artikel is vandaag gratis

Waarom de klimaattop in Glasgow zo belangrijk is en vier andere vragen over klimaatverandering

Staatssecretaris Dilan Yesilgoz-Zegerius van Economische Zaken en Klimaat (VVD) tijdens de presentatie van de klimaatnota. Foto: Phil Nijhuis

De klimaattop in Glasgow begint zondag. Deze 26ste Conference of the Parties (COP26) wordt gezien als de belangrijkste sinds het Klimaatakkoord van Parijs in 2015: het zou de laatste kans kunnen zijn om de klimaatverandering onder controle te krijgen.

Alle ogen zijn deze dagen gericht op Glasgow. Daar komen aanstaande zondag meer dan 190 wereldleiders bij elkaar, samen met tienduizenden onderhandelaars, overheidsvertegenwoordigers, bedrijven en burgers. Twaalf dagen lang gaan zij om tafel om te praten over het klimaat en de klimaatverandering. Vijf vragen over deze klimaattop.

Waarom is deze klimaattop zo belangrijk?

Tijdens de top in Parijs van 2015 bereikten de deelnemende landen een akkoord: alle landen zouden gaan samenwerken om zo de opwarming van de aarde te beperken tot onder de twee graden, en daarbij anderhalve graad als doel aan te houden. Ook besloot elk land zich aan te gaan passen aan de impact van het veranderende klimaat en zou er geld beschikbaar worden gesteld om dit te bereiken. Dat was een historisch akkoord: het was de eerste keer dat landen zich wettelijk bonden aan emissiereductie.

Met dit Klimaatakkoord beloofde elk land om met nationale plannen te komen, waarin staat beschreven hoe veel uitstootvermindering de landen wilden bereiken. Elke vijf jaar moeten de landen met een bijgewerkt plan komen – en dat plan moet steeds zo ambitieus en scherp mogelijk zijn. Vanwege de coronapandemie vinden deze updates nu (dus een jaar later) plaats.

Wat is het belangrijkste doel?

Centraal staat de anderhalve graad opwarming van de aarde. De Klimaatakkoorden van Parijs hebben er niet voor gezorgd dat dit kan worden bereikt. Als de landen dit nog willen halen, is er enige haast geboden: de jaren 2021-2030 zullen cruciaal zijn.

Deelnemende landen zullen dus nog verder moeten gaan dan hun toezeggingen in Parijs. Landen moeten hun koolstofuitstoot de komende tien jaar halveren en netto emissievrij worden rond 2050.

Waarom moet de opwarming beperkt blijven tot 1,5 graad?

Een opwarming van de aarde van twee graden zou desastreuze effecten hebben op zowel de bevolking als de natuur. Een derde van de wereldbevolking zou worden blootgesteld aan extreme hitte, wat leidt tot gezondheidsproblemen en zelfs doden.

Bovendien zouden alle warmwaterkoraalriffen worden verwoest en het ijs in de Arctische oceaan (de Noordelijke IJszee) zou minstens één zomer per tien jaar volledig smelten. Dat zou mogelijk kunnen leiden tot onomkeerbare verliezen van ijsstukken in Groenland en Antarctica, met als gevolg dat de zeespiegel de komende eeuwen enkele meters zou stijgen.

Als de opwarming van de aarde wordt beperkt tot anderhalve graad, dan zouden de gevolgen ook groot zijn, maar wel minder zwaar. Meerdere risico’s worden kleiner, zoals het risico van voedsel- en watertekorten en het risico dat veel soorten uit zullen sterven. Risico’s op de menselijke gezondheid, veroorzaakt door luchtvervuiling, ziektes, slechte voeding en extreme hitte, zullen ook worden verminderd.

Waar gaan de onderhandelingen in Glasgow over?

Partijen zullen het gaan hebben over het gat tussen de huidige acties en de acties die wetenschappelijk nodig zijn om de temperatuurdoelstelling te halen. Verder zullen landen praten over de regels van het Parijsakkoord, het Paris Rulebook . Daarin wordt onder andere afgesproken hoe landen transparant moeten rapporteren over hun broeikasgasuitstoot. Ook bedrijven moeten helder zijn over de risico’s en kansen van klimaatverandering en hun eigen uitstoot zien te verminderen.

Een ander belangrijk probleem dat zal worden besproken, gaat over geld. Vanaf 2020 zouden rijke landen elk jaar honderd miljard dollar voor arme landen beschikbaar moeten stellen. Probleem: er is nog slechts tachtig miljard vrijgemaakt.

Hoe staat Nederland ervoor?

Nederland ligt nog steeds niet op koers om de klimaatdoelen voor de komende jaren te behalen. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) kwam donderdag met een berekening dat de uitstoot van broeikasgassen tot 2030 met de huidige plannen zal dalen met 38 tot 48 procent ten opzichte van 1990 . In de Klimaatwet staat dat moet worden gestreefd naar een vermindering van 49 procent in dat jaar.

De Raad van State heeft donderdag het kabinet opgeroepen om ,,met spoed” extra maatregelen te nemen om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Het is ,,onverantwoord” dat de doelstellingen uit de Klimaatwet ,,uit het zicht raken”, zegt de belangrijkste adviseur van het kabinet en de Tweede Kamer.

,,De klimaatcrisis is niet iets van de toekomst, die is al volop aan de gang”, waarschuwt vicevoorzitter Thom de Graaff van de Raad van State. ,,En dat had het parlement en de regering allang wakker moeten schudden.” Hij wijst daarbij onder meer op een recent rapport van het VN-klimaatpanel IPCC, waarin gewaarschuwd wordt dat de aarde sneller opwarmt dan eerder gedacht.

Het demissionaire kabinet vindt zelf dat het ,,een flinke slag” heeft gemaakt om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen. Maar het erkent ook dat meer maatregelen nodig zijn om de doelen uit de Klimaatwet te halen. Dat staat in de Klimaatnota die staatssecretaris Dilan Yeşilgöz-Zegerius heeft aangeboden aan de Tweede Kamer. In de Klimaatnota legt het kabinet verantwoording af over de voortgang van het klimaatbeleid en blikt het vooruit op de prioriteiten voor het komende jaar. Daarbij wordt veel overgelaten aan het nieuwe kabinet.

De verwachtingen zijn hooggespannen, maar succes is niet gegarandeerd op de klimaattop. Ook de Nederlandse regering houdt rekening met de mogelijkheid dat de top ,,minder resultaat zal opleveren dan gehoopt”, aldus Yeşilgöz-Zegerius.

Nieuws

menu