Pieter Omtzigt, hier tijdens zijn beëdiging in maart, schetst in zijn memo een vernietigend beeld van het CDA.

De memo van Omtzigt schetst een pijnlijk beleid van het CDA

Pieter Omtzigt, hier tijdens zijn beëdiging in maart, schetst in zijn memo een vernietigend beeld van het CDA. Foto: ANP

Omtzigts stuk schetst een vernietigend beeld van een partij die ver verwijderd is van de eigen christendemocratische ideologie.

Wat moeten we nu denken van het stuk van Pieter Omtzigt over het CDA? Het is zijn inbreng aan de commissie-Spies die het verkiezingsverlies van dit jaar analyseert. Het stuk is een opsomming van wat er volgens Omtzigt is misgegaan in de campagne en hoe hij is tegengewerkt. ‘Er is een paradox tussen de wijze waarop het CDA intern met mij is omgegaan in de afgelopen periode en de weerklank die mijn optreden voor het CDA in de Kamer en in media bij de kiezer vindt,’ concludeert hij.

Geen diepgang

Toch is dat niet het voornaamste. Pijnlijker is dat Omtzigt constateert dat er in het CDA geen inhoudelijke diepgang is, geen eigen herkenbaar CDA-verhaal, maar dat de partij zich laat leiden door adviesbureaus en lobbyisten. Dat zijn conclusies van een rapport uit 2019 waar volgens Omtzigt niets mee is gebeurd omdat er, na het vertrek van Sybrand Buma, lang geen leiding in de partij was.

Bij het samenstellen van de kandidatenlijst valt het hem op dat er geen vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties zoals ouderenbonden, vakbonden, werkgeversorganisaties of boerenbonden staan. ‘Dat maatschappelijke middenveld is kennelijk niet meer zo verstrengeld dat mensen van daaruit hun expertise, netwerk en naam willen verbinden aan het CDA.’

Meeschrijvende lobbyisten

Door dit gebrek aan inhoudelijk debat en prominente leden die als denktank kunnen fungeren, loopt volgens Omtzigt ‘het CDA ernstig gevaar dat zijn beleid in toenemende mate bepaald gaat worden door buitenstaanders, lobbyisten die uiteindelijk zelfs ‘meeschrijven’ aan het verkiezingsprogramma, ‘zonder dat daarin nog een duidelijke CDA-lijn kan worden ontdekt’.

Omtzigts stuk schetst een vernietigend beeld van een partij die ver verwijderd is van de eigen christendemocratische ideologie. Grote vraag is: hoe particulier is deze mening? Is dit het verhaal van een politieke einzelgänger?

Niet florissant

Nou, heel florissant staat de partij er niet voor . Het CDA verliest de ene na de nadere verkiezingen, de gemiddelde leeftijd van de CDA-kiezer is de hoogste van alle partijen (inclusief 50PLUS) en de partij scoort slechter onder christelijke kiezers dan dertig jaar terug.

In de laatste tien jaar probeerde de partij kiezers weg te halen bij rechts, maar verloor daardoor typische CDA-thema’s als fatsoen en christelijke waarden uit het oog. Het CDA is op papier nog wel christendemocratisch is, maar in praktijk rechts-conservatief. Maar wie rechts-conservatief is, heeft genoeg alternatieven. Terwijl er inmiddels maar een gematigde middenpartij is: D66.

Heilloze weg

De CDA-top kan de memo van Omtzigt wegzetten als een boos stuk van een gefrustreerde einzelgänger. Omtzigt zal zich heus niet afsplitsen, en als hij het wel zou doen gaat hij een heilloze weg in.

Maar als het CDA inhoudelijk niets doet en de Haagse top interne partijdiscussies blijft negeren en de lijn van de afgelopen tien jaar niet wijzigt, is het de grote vraag of het CDA over twintig jaar nog wel bestaat.