Dit artikel is vandaag gratis

Drie keer levenslang voor het neerhalen van vlucht MH17, een vierde verdachte krijgt vrijspraak

Beveiliging bij het Justitieel Complex Schiphol voorafgaand aan de uitspraak in het omvangrijke strafproces over het neerhalen van vlucht MH17. Foto: ANP

De rechtbank heeft donderdag drie verdachten in het omvangrijke MH17-proces veroordeeld tot levenslange celstraffen voor hun betrokkenheid bij het neerhalen van de vlucht op 17 juli 2014. Dit leidde tot de dood van alle 298 inzittenden.

Het gaat om rebellenleider Igor Girkin (51), zijn rechterhand Sergej Doebinski (60) en garnizoenscommandant Leonid Chartsjenko (50). De eerste twee hebben de Russische nationaliteit, Chartsjenko de Oekraïense. Oleg Poelatov (56), de assistent van Doebinski, is vrijgesproken.

Volgens de rechtbank is bewezen dat het veroordeelde drietal een rol heeft gehad in het laten aanrukken vanuit of het afvoeren van de Buk-TELAR naar Rusland. Geen van de drie heeft daadwerkelijk op de knop gedrukt, stelde de rechter, maar hun rol in het drama is groot genoeg om hen verantwoordelijk te houden.

Voor Poelatov geldt dat er ,,geen aanwijzing” is voor zijn tussenkomst, ook staat niet vast dat hij het afvuren van de Buk-raket heeft kunnen voorkomen. De gevolgen van het neerhalen van het toestel zijn volgens de rechtbank ,,zo ernstig” en de houding van de nu veroordeelde verdachten ,,zo verwerpelijk” dat niet kan worden volstaan met een tijdelijke gevangenisstraf.

Onder Russische controle

De rechter oordeelde ook dat het gebied van waaruit de raket is afgevuurd onder controle was van Rusland. Voor Oekraïne is dit een belangrijke uitspraak in het proberen te vervolgen van oorlogsmisdaden door Russische troepen sinds de inval in het land in februari dit jaar. Daarnaast konden de drie volgens de rechtbank geen beroep doen op immuniteit op grond van het oorlogsrecht omdat Rusland en de separatisten ontkennen dat de veroordeelden deel uitmaken van de Russische Federatie.

De raket die de vlucht neerhaalde had een ,,allesvernietigende werking”. Het leven van de inzittenden werd ,,van het een op het andere moment zonder waarschuwing op gruwelijke wijze beëindigd”, aldus de rechtbank. Voor de vele nabestaanden is er ,,een leven voor en een leven na de ramp”. De rechtbank wees de schadeclaims van de nabestaanden toe tot een totaalbedrag van zestien miljoen euro. Het vonnis leidde tot emoties bij aanwezigen in de rechtszaal.

Bij verstek

Het Openbaar Ministerie had levenslang geëist tegen het viertal. De verdachten zijn bij verstek veroordeeld, ze hebben zich het hele proces niet in de rechtbank laten zien. Het is dan ook maar de vraag of zij de straf ooit zullen uitzitten, Rusland is ook niet van plan de drie uit te leveren. Van Girkin is bekend dat hij, in elk geval tot vrij recent, vocht in de oorlog in Oekraïne. Dat land heeft een hoge prijs op zijn hoofd gezet.

Alleen Poelatov liet zich vertegenwoordigen door advocaten. Hij heeft vanaf het begin iedere betrokkenheid ontkend en noemde het onderzoek tegen hem ,,onbetrouwbaar”.

De rechtbank overwoog dat het neerhalen van MH17 een vergissing is geweest - de daders hebben vermoedelijk niet de bedoeling gehad een passagiersvliegtuig neer te halen, maar een militair vliegtuig. De separatisten leden destijds zware verliezen, vooral door aanvallen vanuit de lucht.

Omwonenden

De rechtbank stond eveneens stil bij de schokkende ervaringen van de plaatselijke bevolking. Nadat het toestel door de raket was getroffen, vielen er lichamen uit de lucht, soms zelfs door daken van huizen.

Met de uitspraak van de rechtbank komt een voorlopig einde aan het monsterproces, dat ruim 2,5 jaar geleden - op 9 maart 2020 - de eerste van bijna zeventig zittingsdagen had. Alle betrokkenen hebben de mogelijkheid om in hoger beroep te gaan.

Volgens premier Mark Rutte ,,zijn we een stap dichterbij gekomen in waarheidsvinding en gerechtigheid voor de slachtoffers en de nabestaanden”. ,,Alle partijen kunnen nu hoger beroep aantekenen en dus is dit vonnis niet onherroepelijk.” Maar er is een ,,belangrijke stap” gezet, voegt hij eraan toe.

Opgelucht

Piet Ploeg, nabestaande en voorzitter van Stichting Vliegramp MH17, zegt dat er recht is gesproken. ,,Ik ben opgelucht en blij dat deze uitspraak er is. Drie keer levenslang en de rol van Rusland is bevestigd, wat wil je nog meer?”

Over de vrijspraak kon hij kort zijn: „Laat me eerst dat vonnis maar lezen. We hebben altijd vertrouwen gehad en de rechtbank heeft een zorgvuldige afweging gemaakt. Wie ben ik om dat te beoordelen?”

Ploeg verloor zijn broer, schoonzus en neef bij de ramp. Hij was bij nagenoeg elke zitting aanwezig de afgelopen ruim 2,5 jaar. ,,Ik ben er best emotioneel onder. De uitspraak is zo ontzettend belangrijk, niet alleen voor de nabestaanden maar ook voor de luchtvaart.” Ook wijst hij erop dat het opsporingsonderzoek nog loopt. „Het is nog niet afgelopen.”

Nieuws

menu