Dit artikel is vandaag gratis

Er is nog genoeg kraanwater, toch is zuiniger watergebruik verstandig met het oog op droogte en warmte

Drinkwaterbedrijven roepen op om zuinig te zijn met huishoudelijk gebruik van water, zoals het vullen van een zwembad in de tuin. Foto: ANP

Sinds vorige week is er in Nederland een officieel watertekort. Burgers is gevraagd om zuiniger met drinkwater om te gaan. Helpt zo’n oproep? En zet zuinig waterverbruik bij huishoudens echt zoden aan de dijk?

Nederland kampt met een watertekort als gevolg van aanhoudende droogte in combinatie met hoge zomertemperaturen. De nadelige effecten van het watertekort zijn vooral zichtbaar in de landbouw, scheepvaart en de natuur. Er is geen tekort aan water uit de kraan, benadrukte het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vorige week.

Toch deed minister Mark Harbers een oproep aan de Nederlandse burgers. Het is volgens hem belangrijk dat huishoudens vanwege de huidige situatie bewust met hun kraanwater omgaan. ‘Iedereen kan een steentje bijdragen. Daarom vraag ik alle Nederlanders om goed na te denken of ze hun auto moeten wassen of hun opblaaszwembadje helemaal moeten vullen’, aldus Harbers in een persverklaring.

De oproep is niet nieuw. Waterschappen en drinkwaterbedrijven vragen al langer aandacht voor een bewustere omgang met drinkwater. Vanwege de huidige droogte in combinatie met de warmte is de oproep nu wel iets urgenter, zegt woordvoerder Jeroen Bruning van drinkwaterbedrijf Vitens. ,,Als het warm is gaan mensen meer water gebruiken. Dat is op zich logisch. Onder de huidige omstandigheden en met hoge temperaturen op komst is het wel verstandig om een beetje te matigen. We willen het grondwater op peil houden, dat is voor iedereen beter.”

Drinkwatergebruik

De gemiddelde Nederlander gebruikt per dag 134 liter drinkwater, aldus het CBS. Verdeeld naar toepassing is dat: ongeveer 41 procent onder de douche, 29 procent bij het doorspoelen van het toilet, 12 procent voor het wassen van kleding. De rest voor bijvoorbeeld koken, afwassen en het drinken van kraanwater, koffie en thee. De laatste jaren stijgt het waterverbruik in huis weer, onder meer door de droogte en warmte. Daarnaast waren mensen in 2020 noodgedwongen meer thuis vanwege de coronacrisis.

Korter douchen

Burgers kunnen hun drinkwatergebruik op allerlei manieren verlagen, zegt Bruning. Vitens geeft op zijn website tien tips om duurzamer met drinkwater om te gaan. Tip 1 is volgens Bruning voor huishoudens het meest effectief: douche een minuut korter. Hiermee bespaart iemand die gemiddeld 8,3 minuten onder de douche staat (en per douchebeurt circa 70 liter drinkwater verbruikt) zo’n 42,5 liter water per week, ruim 2200 liter per jaar.

Andere tips die Vitens geeft zijn onder meer: draai de kraan dicht tijdens het tandenpoetsen, draai alleen volle wasmachines en vaatwassers, repareer of vervang lekkende en druppelende kranen, kies een waterbesparende douchekop en gebruik de kleine waterbesparende knop op het toilet. Soortgelijke tips en suggesties staan ook vermeld op de website van Drinkwaterplatform, het kennisplatform dat is opgericht door de Nederlandse drinkwaterbedrijven.

Met het oog op de komende warmte wil Bruning nog wel iets toevoegen aan het rijtje tips. Het is, zegt hij, zeker niet de bedoeling dat mensen minder gaan drinken als de temperaturen hoog oplopen. ,,Minder drinken zou een slecht advies zijn. Je kunt best water besparen, maar je moet ook aan je gezondheid denken. Bij hoge temperaturen moeten mensen goed blijven drinken.”

Grootverbruikers

Dat minister Harbers de burgers expliciet oproept om bewuster om te gaan met hun watergebruik valt niet overal goed. Waarom moeten burgers van de overheid horen dat ze korter moeten douchen, klinkt het hier en daar, vooral op sociale media. Hoe lang ze onder de douche staan maken mensen zelf wel uit. Anderen wijzen erop dat de (chemische) industrie en het bedrijfsleven grootverbruikers van water zijn. Daar valt toch veel meer winst te behalen dan bij de huishoudens?

Bruning beaamt dat ook grote bedrijven hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Veel bedrijven doen dat ook, zegt hij. Helemaal zonder drinkwater gaat het in veel gevallen niet. ,,Dat geldt bijvoorbeeld voor de voedingsmiddelenindustrie. Die heeft nu eenmaal drinkwater nodig in het productieproces.”

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (peiljaar 2020) blijkt dat het totale watergebruik door de industrie flink onder het niveau van veertig jaar geleden ligt. Sinds 1976 is de grondwateronttrekking door de industrie met ruim 70 procent verminderd, mede door een strenger grondwaterbeleid om verdroging tegen te gaan. Wel is het watergebruik in de industrie de laatste jaren weer toegenomen.

Om grootverbruik van water in industrie en bedrijfsleven (verder) te ontmoedigen pleit bijvoorbeeld GroenLinks ervoor om voor die sectoren de Belasting op Leidingwater te verhogen. Voor de bedrijven geldt nu een heffingsplafond: boven het gebruik van driehonderd kubieke meter water wordt het waterverbruik niet extra belast. Een recente motie van GroenLinks-Kamerlid Laura Bromet om dat plafond af te schaffen kreeg geen meerderheid.

Leveringsplicht

Vitens volgt de politieke discussie over waterbelasting, maar heeft zelf een andere verantwoordelijkheid, zegt Bruning. ,,Wij hebben als drinkwaterbedrijf een leveringsplicht. En die levering is momenteel niet in gevaar. Er is voldoende drinkwater. Maar dat wil niet zeggen dat we als burgers niets hoeven te doen. Als we allemaal wat zuiniger met water omgaan, maakt dat echt wel een verschil.”

Bruning heeft de indruk dat de oproep om wat zuiniger met water om te gaan gehoor vindt. ,,We hebben nog geen harde meetgegevens, maar kunnen wel zien hoe vaak onze boodschap op onze website of sociale media wordt aangeklikt. We kunnen ook zien of mensen daarna doorklikken naar bijvoorbeeld een uitlegvideo of extra informatie. Daaruit maken we op dat veel mensen met het onderwerp bezig zijn.”

Nieuws

menu