Een stoelendans in het kabinet en ondertussen gissen naar de voortgang van de formatie | Haagse week

De kabinetsformatie is in de stille fase beland. En dus wordt het raden voor de buitenstaander: wat zegt de stoelendans en het telefoontje aan de koning ovor de voortgang?

Staatssecretaris Stientje van Velthoven verlaat volgende week de politiek.

Staatssecretaris Stientje van Velthoven verlaat volgende week de politiek. Foto: ANP

Totale radiostilte, dat is waar de kabinetsformatie na weken van ophef en vertier in beland is. Op zich een goed teken: want stilte betekent rust. Het enige wat de onderhandelaars gisteren kwijt wilden is dat de onderhandelingen vanaf volgende week vanwege de vakantie op een lager pitje staan.

Het gekke is wel: waar zijn ze aan het praten? Bij normale formatieonderhandelingen wordt bekendgemaakt waar die plaatsvinden. Daar verzamelen zich dan journalisten, in de hoop op flarden nieuws.

En als er gepraat wordt op een geheime locatie, dan wordt daar op gejaagd om er toch achter te komen. Zoals de tuin van Herman Tjeenk Willink in 2017 of landgoed Lauswolt in 2007. Maar nu niks: alsof het iedereen even helemaal niets interesseert na alle gedoe.

Geen sollicitatiegeduld

Wie dan wil weten hoe het staat, moet het doen met de betere inlegkunde na opvallende signalen. Vrijdag waren er ineens twee. Totaal onverwachts werd bekend dat staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Milieu) volgende week opstapt om vicepresident/directeur Europa bij het World Resources Institute te worden, een onafhankelijke organisatie (ngo).

Tot zover niets geks. Het gebeurt vaker dat bewindslieden zonder verdere politieke ambities om zich heen gaan kijken zodra een kabinet demissionair is. Meestal wordt er wel gewacht tot het aantreden van een nieuw kabinet, maar als de formatie te lang duurt, houdt het sollicitatiegeduld op. Wel saillant: weblog GeenStijl diepte meteen op dat Van Veldhoven in 2019 als staatssecretaris verantwoordelijk was voor een subsidie aan WRI van ruim 1,3 miljoen euro.

Maar nu komt het: Van Veldhoven wordt vervangen. Dat is raar. Andere keren dat iemand een demissionair kabinet verliet, werd zijn of haar functie gewoon voor die paar weken of maanden waargenomen door een collega, of schoof iemand door.

En het is nog sterker: het kabinet gaat nog twee nieuwe mensen verwelkomen. Nadat Bas van ‘t Wout, tot dan staatssecretaris van Sociale Zaken, in januari de om de toeslagenaffaire afgetreden Eric Wiebes opvolgde als minister van Economische Zaken, werd zijn oude functie niet ingevuld.

Maar toen kreeg Van ‘t Wout in mei een burn-out en moest terugtreden. Minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok volgde hem op en minister Sigrid Kaag ging de taken van Blok erbij doen. Als minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BHO), zat ze toch al op dat ministerie.

Blijkbaar was dat nog niet genoeg, want behalve een vervanger voor Van Veldhoven zal er binnenkort alsnog een nieuwe staatssecretaris van Sociale Zaken gevonden worden bij de VVD en gaat een D66’er de oude BHO-portefeuille van Kaag overnemen. Dat zijn dus ineens drie nieuwe kabinetsleden in een al demissionair kabinet.

Voorsorteren op nieuw kabinet?

Dat kan maar een ding betekenen: VVD en D66 weten dat de formatie nog wel een paar maanden gaat duren. Het kan ook betekenen dat ze alvast aan het voorsorteren op een nieuw kabinet, door politici die op lijstjes stonden voor een post in een nieuw kabinet alvast de kans te geven om een beetje proef te draaien.

En dan was er ook nog ineens het berichtje dat koning Willem-Alexander vrijdag telefonisch contact had met Hamer over de voortgang van de formatie. Er is dus blijkbaar voortgang. Wat die voortgang is, daar moeten wij gewone stervelingen naar gissen. Na de zomer weten we vast meer.