Hoe komt de Eerste kamer eruit te zien? Dit zijn de vier scenario’s

De nieuwe leden van Provinciale Staten kiezen op 27 mei de nieuwe Eerste Kamer. Nu de uitslag voor de provincies geteld zijn, kunnen we dus ook uitrekenen hoe de senaat er de komende vier jaar uitziet. Toch?

De nieuwe leden van Provinciale Staten kiezen op 27 mei de nieuwe Eerste Kamer.

De nieuwe leden van Provinciale Staten kiezen op 27 mei de nieuwe Eerste Kamer. Foto: ANP

De nieuwe leden van Provinciale Staten kiezen op 27 mei de nieuwe Eerste Kamer. Nu de uitslag voor de provincies geteld zijn, kunnen we dus ook uitrekenen hoe de senaat er de komende vier jaar uitziet. Toch?

Nou, wel als je ervan uitgaat dat alle Statenleden op hun eigen partij stemmen, en de leden van provinciale partijen op hun samenwerkingsverband OSF. Het is maar de vraag of dat zo gebeurt. En dan kan er toch een andere uitslag zijn. Dat heeft te maken met het ingewikkelde kiessysteem van de Eerste Kamer.

De verkiezingsuitslag van woensdag toont aan dat het kiesstelsel dringend moet worden aangepast. ,,Voor de provinciale democratie is dit een ramp.” https://t.co/RystSSKn04

— Friesch Dagblad (@frieschdagblad) March 22, 2019

Er zijn vier verschillende scenario’s die alle vier op 27 mei kunnen gebeuren.

Scenario 1: Forum krijgt zijn zetels niet vol

Dat Thierry Baudets Forum voor Democratie zo onverwacht veel stemmen heeft gehaald, levert hem ook een probleem op. FvD deed in alle provincies mee, maar met korte lijsten. En op deze lijsten stonden vaak ook kandidaten die niet in de desbetreffend provincie wonen. Bovendien stonden sommige kandidaten op meerdere kieslijsten.

Even dreigde het gevaar dat Forum hierdoor zijn zetels niet gevuld kreeg. Zo heeft de partij acht zetels in de Flevolandse Staten gehaald, maar staan er slechts zeven Flevolanders op de lijst. De andere drie wonen in Noord-Holland en staan ook daar op de kandidatenlijst. Een van hen kan zonder problemen toch naar Flevoland gaan, maar dan moet hij wel verhuizen voordat hij wordt geïnstalleerd. Dat is over acht dagen.

Het is maar de vraag of Statenleden wel op hun eigen partij gaan stemmen

Als Forum niet alle zetels kan bezetten dan wordt die zetel verdeeld onder de andere partijen. En is Baudet dus een stem voor de Eerste Kamer kwijt. De kans dat Baudet dit laat gebeuren is overigens klein.

Scenario 2: DENK en de provinciale partijen

Wat wel een reële vraag is, is wat DENK en de provinciale partijen zoals FNP, gaan doen. DENK en de OSF-partijen hebben niet genoeg zetels voor een senaatszetel, wat gaan ze dan stemmen? Het zou best kunnen dat DENK gaat puzzelen welk effect een stem op een andere partij heeft. En wellicht weten de partijen achter de OSF nog ergens een stem weg te peuteren zodat ze toch in de Eerste Kamer komen (zie ook pagina 22). Maar als ze dat niet lukt, wat dan?

Mogelijke zetelverdeling Eerste Kamer

Scenario 3: De een helpt de ander

Daarnaast zijn er restzetels. Partijen krijgen eerst de volledige zetels toegewezen – er wordt altijd naar beneden afgerond. Zo blijven er nog een paar zetels over die gaan naar partijen met de meeste stemmen ‘over’. Partijen die wel stemmen over hebben, maar geen kans maken op een restzetel, kunnen een bevriende partij helpen door een Statenlid op die bevriende partij te laten stemmen. Kiesrechtdeskundige én 50PLUS’er Hylke ten Cate maakt elke vier jaar een invultabel waarin partijen kunnen zien bij wie ze moeten aankloppen om een restzetel te krijgen.

Scenario 4: De domme fout

Het kan ook zomaar dat een Statenlid zijn hoofd er niet bij heeft en een ongeldige stem uitbrengt – met grote gevolgen. Zo kon in 2011 een D66-Statenlid in Noord-Holland het rode potlood niet vinden in het stemhokje. Hij pakte zijn eigen balpen met blauwe inkt en kleurde het hokje in. Volgens de Kieswet mag een hokje alleen rood gekleurd worden en dus werd deze stem ongeldig verklaard. Het resultaat was dat D66 vanwege deze ene ontbrekende stem een zetel in de Eerste Kamer misliep, en dat de SP een cadeau-zetel in de schoot geworpen kreeg.

Lees ook: De Provinciale Statenverkiezingen, uitslagen per gemeente

Forum voor Democratie maakt ook in Fryslân enorme entree

Nieuws

menu