Leden steunen CDA-top op cruciaal congres, maar geven Hoekstra wel huiswerk voor de formatie mee | Analyse

Het CDA sluit met het ingelaste congres van zaterdag een woelige periode af. Toch was het congres niet verhit, partijleider Hoekstra sloot juist af met een oproep tot verzoening. Maar de leden stuurden hem wel met een paar opdrachten op pad voor de formatie.

CDA-leider Wopke Hoekstra wordt na zijn congrestoespraak gefeliciteerd door interim-voorzitter Marnix van Rij.

CDA-leider Wopke Hoekstra wordt na zijn congrestoespraak gefeliciteerd door interim-voorzitter Marnix van Rij. Foto: ANP

CDA-partijleider Wopke Hoekstra kiest onomwonden voor regeren boven oppositie. Dat zei hij zaterdag in zijn toespraak op het CDA-congres in Den Bosch. Volgens Hoekstra moet een partij die ,,van de samenleving wil zijn” ook bereid zijn om regeringsverantwoordelijkheid te dragen, zeker nu het in de landelijke politiek zo moeilijk gaat door ,,versnippering en verharding”. ,,En als wij als partij dan zeggen: wij doen per definitie niet mee. Dan maken we het daarmee nog moeilijker.”

Het is bijna een ommezwaai te noemen. Al maanden hield de CDA-voorman zich op de vlakte over de vraag of het CDA nu wel of niet wilde regeren. De partij was na het zetelverlies niet ,,als eerste aan zet”, zei hij in mei.

Voltooid Leven-wet

Maar de leden gaven hem zaterdag geen carte blanche voor de onderhandelingen met VVD en D66. Geheel volgens verwachting stemden de leden, met goedkeuring van het bestuur, in met een resolutie om tegen de Wet voltooid leven van D66 te stemmen.

Dit kan nog een lastig punt in de onderhandelingen worden. D66 lijkt vastbesloten om dit kroonjuweel te verzilveren. Het was een belangrijke reden voor D66-partijleider Sigrid Kaag om de ChristenUnie, ook tegenstander van de wet, de deur te wijzen.

Geheel tegen de wens van bestuur en fractie in schaarden de leden zich ook achter een oproep om IS-vrouwen en –kinderen te repatriëren uit Syrië en om het afschaffen van het leenstelsel in het hoger onderwijs tot breekpunt te maken in de formatie.

Stoom afblazen

Het was een moment dat de partijleden even hun tanden lieten zien in een congres dat ondanks alle problemen niet zo verhit was als door sommigen voorspeld.

In de ochtend leek het congres zelfs eerder een soort stoomafblaas-sessie. Het ene na het andere CDA-lid verscheen achter een microfoon om zijn of haar zorgen te uiten. Alles kwam langs: het verlies bij de verkiezingen, het vertrek van Pieter Omtzigt, de fletse campagne, de rommelige lijsttrekkersbenoeming, de positie van de boeren en wel of niet regeren. Maar ook, en daar bleek uit dat het geen verhit congres zou worden zoals dat in 2010 over regeren, de PVV, de oproep tot harmonie.

Leren van fouten

Interim-partijvoorzitter Marnix van Rij erkende dat er door de partijtop fouten zijn gemaakt, ,,zelfs fout op fout. Maar van fouten kan je leren”. Hij zei ook dat de partijcultuur moest veranderen, zodat er meer ruimte komt voor stevige discussie, ,,niet om de ander af te breken, maar om het team sterker te maken”.

Daar sloot Hoekstra zich bij aan. Hij stelde vast dat het aanvankelijke open debat dat ontstond na de discussie over wel of niet regeren met de PVV na 2010 verhardde. ,,Men ging de integriteit van elkaars overwegingen in twijfel trekken. Elkaar moreel de maat nemen. Praten over elkaar, in plaats van met elkaar.” Daarom riep hij de leden op om met elkaar op te bellen, en koffie te drinken om zo in gesprek te gaan met elkaar. ,,En ons uiteindelijk verenigen achter één vaandel.”