Na zestien jaar als bondskanselier van Duitsland 'uitgemerkeld', Angela Merkel is toch meer een Mutti dan Merkiavelli

Voor visie moet u naar de oogarts. Premier Mark Rutte had het gezegd kunnen hebben, maar het is een uitspraak van de voormalige bondskanselier Helmut Schmidt. De huidige Duitse regeringsleider Angela Merkel heeft zich die lijfspreuk eigen gemaakt, wat mogelijk een verklaring biedt voor het feit dat zij met zestien jaar de langstzittende Europese regeringsleider is.

Merkel donderdag en in 2005 in de Bondsdag. Ze houdt er na bijna 16 jaar als regeringsleider mee op.

Merkel donderdag en in 2005 in de Bondsdag. Ze houdt er na bijna 16 jaar als regeringsleider mee op. Foto: EPA

Wie iets uitvouwt dat op een visie lijkt, schept maar hoge verwachtingen bij de kiezers en dat loopt gegarandeerd uit op een teleurstelling. Niet voor niets neemt Rutte het stokje als langstzittende Europese regeringsleider van Merkel over nu ze opstapt.

De 66-jarige Merkel stapt na de verkiezingen in september uit de politiek en stopt daarmee na vier termijnen als bondskanselier. Afgelopen week was de laatste week met normale parlementszittingen tot aan de verkiezingen. Donderdag hield zij haar laatste toespraak in de Bondsdag waar zij zestien jaar (r) eerder als bondskanselier het spreekgestoelte beklom.

Destijds liep niet iedereen warm voor haar. Als Oost-Duitse, protestante vrouw moest de CDU aan haar wennen en de bijnaam Mutti, waarmee zij nu wordt geëerd als moeder des vaderlands, was aanvankelijk spottend bedoeld. Dat Merkel het zo lang heeft volgehouden komt mede doordat ze niet kon worden betrapt op grootse politieke ideeën.

‘Merkelen’

,,De ene keer ben ik liberaal, dan weer conservatief, dan weer christelijk-sociaal”, zei ze ooit in haar favoriete talkshow van Anne Will. Ze kon zo lang wachten met het innemen van een standpunt dat de Duitse taal is verrijkt met merkelen. Dit werkwoord wordt nogal eens vertaald als ‘twijfelen’, maar daarmee wordt Merkel geen recht gedaan. Door niet te snel een beslissing te nemen, kon ze uitgroeien tot een leider die boven de partijen staat en die op het laatste moment dan maar de knoop doorhakt en de verstandigste keus maakt.

Dat merkelen wordt gezien als een vorm van besluiteloosheid in plaats van een staaltje machtspolitiek dat Machiavelli zou kunnen bekoren, hoort bij de onderschatting die Merkel ten deel viel. Echte politiek macht is onzichtbaar, vandaar dat haar bijnaam Merkiavelli minder wilde beklijven dan Mutti .