Een kwart van de mensen zegt ooit wel eens wiet te hebben gebruikt.

Inwoners van Nederland tussen de twintig en de dertig jaar zijn de grootverbruikers van drugs binnen Europese Unie

Een kwart van de mensen zegt ooit wel eens wiet te hebben gebruikt. Foto: ANP

Het gebruik van verschillende soorten drugs is niet gestegen tijdens pandemie. Maar de misdaad tiert nog immer welig.

Organiseer eens lokale en regionale verkiezingen in Mexico. Als kandidaat blijk je je leven niet zeker. Het officiële dodental stond maandagmorgen op 89. Een post als burgemeester is voor een leider van een drugsbende een ideale positie om zijn misdadige zaken te beheren.

Maar Nederland staat er wereldwijd en Europees gezien ook nog steeds rood gekleurd op. Dat werd even zichtbaar toen vorig jaar maart binnen anderhalf uur de horeca werd gesloten vanwege de bestrijding van de coronapandemie. Er vormden zich als bij toverslag rijen voor de coffeeshop in vooral Amsterdam. De stad die zo leed onder het massatoerisme kon het daarna een aantal maanden kalm aan doen.

Coffeeshops

Ach, die coffeeshops. Het schijnt er een beetje bij te zijn gaan horen. We kijken eerder meewarig dan bezorgd naar al die jongvolwassenen, die zichzelf niet goed kunnen bezighouden. Een misdrijf zien we er niet zo snel in.

Ondertussen zien we een groeiend aantal wietplantages en illegale laboratoria voor zwaardere drugs ontmanteld worden. Dat roept de vraag op of er meer drugsgebruik wordt vastgesteld, dan wel of de illegale productie groeit. Het kan ook zijn dat er meer laboratoria worden opgerold omdat een groter percentage wordt opgespoord. Hoe dan ook, duidelijk is dat op Europese schaal justitie en politie steeds beter samenwerken.

Europol en Eurojust, twee belangrijke, in Den Haag gevestigde agentschappen van de Europese Unie, spelen daarin een belangrijke rol. Door het samenwerken onder hetzelfde dak leren de verschillende nationale diensten elkaar kennen en verloopt uitwisseling van informatie steeds soepeler. Veel wietplantages en illegale laboratoria worden ontdekt doordat diensten uit verschillende landen stukjes van informatie aan elkaar leggen en zo erachter komen, waar de misdaad zich afspeelt.

Zorg wint van justitie

Dat is de justitiële kant. We kennen uit eigen nationale debatten, maar zeker ook uit debatten in het Europees Parlement de worsteling hoe we met drugsverslaafden moeten omgaan. Overheerst de knuppel van justitie en het straffen van drugsgebruikers? Of is hier eerst de volksgezondheid aan zet en proberen we drugsgebruik terug te dringen door een zo goed mogelijke verslavingszorg?

Het verdeelt de parlementaire discussies nog steeds. Maar in de Europese Unie lijkt ‘zorg’ te hebben gewonnen van ‘wet en orde’.

Waar hebben we het over? Sinds 1993 kennen we in dit verband niet alleen Europol en Eurojust, maar ook het minder bekende, maar zeker zo belangrijke Europese Waarnemingscentrum voor Drugs en Drugsverslaving. In het Engels met een afschuwelijke afkorting: EMCDDA. Ook zo’n agentschap van de Europese Unie, gevestigd in Lissabon.

Woensdag hoopt dit centrum het jaarverslag over 2020 te publiceren. Met als belangrijke vraag: is door de pandemie en de daarbij horende maatregelen, het gebruik van drugs en de verslaving eraan toegenomen?

Deelstudies met cijfers uit maart van dit jaar duiden erop dat er tijdens de pandemie minder drugs zijn gebruikt. Maar in de zomermaanden van vorig jaar werden her en der in de Europese Unie wat evenementen gehouden. Toen bleek dat het drugsgebruik ook snel weer naar oude bekende aantallen kan oplopen.

Nederland drugsgebruikersland

Nederland staat in Lissabon te boek als meer dan evenredig drugsgebruikersland. In Utrecht is het Trimbos-instituut ook het bijkantoor van het Europese waarnemingscentrum. Trimbos bevestigt dat de cijfers over 2020 in de pas zijn blijven lopen met die over 2019. In, zeg maar, het belangrijkste gebruikersland van de Europese Unie heeft de pandemie dus niet gezorgd voor groeiend gebruik of verslaving. Daling van de cijfers zit er ook niet in.

Meer in het algemeen blijkt uit de cijfers dat over een heel leven genomen 5 tot 10 procent van alle mensen wel eens iets van stevige drugs heeft gebruikt. Wietgebruik komt veel meer voor: uiteindelijk zegt een kwart van de mensen ooit wel eens daarvan te hebben gebruikt.

Mensen tussen twintig en dertig jaar zijn de grootverbruikers. Daarna zakken de percentages in. Mensen boven de 65 jaar gebruiken eigenlijk nooit meer iets van drugs.

Verslavingszorg

Verslavingszorg voor drugs is volgens het Trimbos-instituut niet bovenmatig. Voor alle drugsverslaving samen is het aantal vergelijkbaar met dat voor alcoholverslaving. In Nederland ligt het aantal mensen dat een beroep doet op verslavingszorg rond 30.000. De trend is dalend. Niettemin zijn er voortdurend nieuwe drugs, zoals ecstasypillen of lachgas, die om nieuwe antwoorden vragen op nieuwe problemen.

Eenmalige hulpvragen komen vooral binnen op afdelingen voor spoedeisende of eerste hulp. De aantallen stijgen wat. Problemen rond ecstasy en lachgas worden daar het meest behandeld. Ambulancehulp aan drugsverslaafden vertoont een stabiel beeld. Het Europese waarnemingscentrum heeft vooral als verdienste dat er tegenwoordig een betrouwbaar beeld is van de zorgvraag en dat men weet hoe dat moet gebeuren.