Met de overwinning van houwdegen Raisi bij de presidentsverkiezingen in Iran wordt het sluiten van een nucleaire deal nog lastiger | Commentaar

Dat de opkomst voor de presidentsverkiezingen vrijdag voor het eerst in de 42-jarige geschiedenis van de islamitische republiek Iran onder de 50 procent uitkwam, betekent dat een meerderheid van de Iraniërs geen vertrouwen meer heeft in het politieke systeem. De stembuswinst van de ultraconservatieve Ebrahim Raisi maakt het bereiken van een nucleair akkoord met Iran nog ingewikkelder.

Niek van der Molen.

Niek van der Molen. Foto: FD

Doordat alleen door de conservatieve Raad van Hoeders goedgekeurde kandidaten mee mochten doen, stonden gematigde kandidaten buitenspel. Zoals verwacht won de ultraconservatieve rechter Ebrahim Raisi de stembusgang.

Raisi, de favoriet van de machtigste man van het land ayatollah Ali Khamenei, geldt als een ijzervreter van het regime. Hij staat op een zwarte lijst van de VS en de EU omdat hij in 1988 een leidende rol speelde bij de executies van duizenden dissidenten.

Voor de Israëlische premier Naftali Bennett is de verkiezing van houwdegen Raisi reden de landen die met Iran onderhandelen over een nucleair akkoord - dat beoogt Iran af te laten zien van het ontwikkelen van een atoombom - op te roepen het overleg te staken. Donald Trump stapte uit dit in 2015 gesloten akkoord en onder Joe Biden zijn de onderhandelingen over herstel van het nucleaire akkoord weer op gang gekomen, tot vreugde van de Europese Unie.

Nog agressievere koers

De verkiezing van Raisi maakt het onderhandelingsproces er niet gemakkelijker op. In 2105 was de achterliggende gedachte dat met een deal de economische sancties konden worden verlicht. Daardoor kon de economie in Iran opbloeien en de hervormingsgezinden, zoals zittend president Rouhani, zouden daarmee meer invloed krijgen.

Als er nu een deal wordt gesloten, gaat tot afschuw van het Westen de hardliner Raisi met de eer strijken. Het lijkt ook moeilijk voor Biden een eventueel akkoord dat hij met zo’n fundamentalistisch regime sluit, er bij sceptici in Washington doorheen te krijgen. Dat wordt helemaal lastig als Iran onder Raisi een nog agressievere koers gaat varen tegen de Arabische buren en Israël.

Hoop verlichting

Aan de andere kant is ondanks de verkiezing van Raisi de logica achter de onderhandelingen niet gewijzigd. Iran hoopt met een deal op verlichting van de wurgende sancties om de economie uit het slop te kunnen trekken, een belangrijke voorwaarde voor het regime om legitimiteit te behouden bij de bevolking. De Amerikanen en Europeanen willen een akkoord omdat Iran anders zeker een atoombom gaat ontwikkelen. En ze willen voorkomen dat het Westen gedwongen wordt gewapenderhand in te grijpen, waardoor het hele Midden-Oosten in brand vliegt.

Hoe pijnlijk het ook is om met het steeds radicalere Iraanse regime te moeten onderhandelen, er zit helaas niets anders op dan het diplomatieke pad te bewandelen. Er is eenvoudigweg geen alternatief.