Vriendschap kan helpen om de wereld te verbeteren

Onveiligheid in de samenleving bestrijden door vooral het kwaad te bestraffen werkt niet, denkt Harlinger Simon Vuyk. Het goede in de mens stimuleren, dat kan wel helpen. Op speciale Avonden van de Vriendschap wil hij die boodschap uitdragen.

Aram vertelt tijdens de Avond van de Vriendschap in Sneek over zijn onverwachte vriendschap met Walter.

Aram vertelt tijdens de Avond van de Vriendschap in Sneek over zijn onverwachte vriendschap met Walter. Foto: Niels de vries

Zo op het eerste gezicht is het niet een gebruikelijke vriendschap: die tussen de 25-jarige Aram en de zeventigjarige Walter. Aram is geboren in Armenië, vluchtte elf jaar geleden naar Nederland en woont sindsdien in asielzoekerscentra. Walter woont in Sneek en staat liever niet in de belangstelling.

Dus op deze Avond van de Vriendschap wordt het verhaal van hun vriendschap verteld door Aram, in de zaal van het Leger des Heils Bij Bosshardt in Sneek. Zo’n veertig tot vijftig bezoekers hebben sneeuw, wind en kou getrotseerd om naar deze avond te komen.

Daar horen ze het verhaal van Aram: op zijn veertiende gevlucht uit Armenië met zijn ouders en jongere broer, vanwege de politieke overtuigingen van zijn vader. Negen keer verhuisd in de elf jaar dat hij in Nederland woont. Hij somt de provincies op waar hij heeft gewoond: Limburg, Brabant, Noord-Holland, Fryslân en o ja, ook nog Groningen, want daar ligt Ter Apel, de plek waar je als nieuwe vluchteling in Nederland geregistreerd wordt.

Lees ook: Eenzaamheid is een soort dorst, een verlangen: naar je medemens en God

Al die verhuizingen hielpen hem niet in het opbouwen van een nieuw leven. ,,Alles was steeds nieuw”, zegt Aram. ,,Dat was moeilijk voor mij. Ik moest steeds nieuwe vriendjes maken op school. En de taal was een belemmering.” Hij sprak toen nog niet goed Nederlands; nu verraadt nog slechts een licht accent zijn buitenlandse afkomst.

Een verblijfsvergunning heeft het gezin van Aram niet. Nog niet, zegt hij zelf. ,,Het is onderweg.” Maar die voortdurende onzekerheid doet Aram niet bij de pakken neerzitten. Hij volgde opleidingen tot horeca-assistent en tot kok, doet vrijwilligerswerk bij stichting de Vrolijkheid - die activiteiten organiseert voor kinderen in asielzoekerscentra -, kookt één keer per week bij het Leger des Heils in Sneek, organiseerde op eigen initiatief de afgelopen jaren een kerstdiner en een kerstbingo op het azc in Sneek, en hij doet vrijwilligerswerk bij zorgorganisatie Patyna, want hij ontdekte dat ouderen soms eenzaam zijn en dat is geen goede zaak, zegt hij. ,,Daar strijd ik tegen.”

Eén kamer

Een paar maanden geleden kreeg het gezin te horen dat zij vanwege bezuinigingen en inkrimping nog maar één kamer konden bewonen in het azc in Sneek, in plaats van de twee die zij tot dan toe hadden gebruikt. Dus bivakkeerde het gezin vanaf dat moment op één kamer. Ook dat was moeilijk, zegt Aram. ,,Je hebt nul privacy.”

Maar daar kwam Walter in beeld. Aram leerde hem bijna een jaar geleden kennen. Walter is actief bij Stichting de Schuilplaats in Sneek, een interkerkelijke organisatie die mensen aan de rand van de samenleving wil ondersteunen. Walter en Aram konden het vanaf het begin goed met elkaar vinden. Ze konden alles tegen elkaar zeggen, aldus Aram. Is er een groot leeftijdsverschil tussen hen? Alleen in cijfers, vindt Aram: ,,Je zou nooit zeggen dat Walter dit jaar 71 wordt. Hij is jong van geest en jong van lichaam.”

En nu kan ik voelen hoe het is om in een huis te wonen. Ik heb al die jaren in Nederland alleen maar in kamers gewoond

Toen Walter hoorde van de huisvesting van Arams gezin in het azc, zei hij tegen Aram: ,,Weet je wat, ik heb een groot huis. Je kunt bij mij logeren tot je uitsluitsel hebt over je verblijfsvergunning.” Aram aarzelde niet en trok bij hem in. ,,Hij is fantastisch, ik kan zoveel van hem leren”, vertelt hij de mensen in de zaal. ,,En nu kan ik voelen hoe het is om in een huis te wonen. Ik heb al die jaren in Nederland alleen maar in kamers gewoond.”

Vriendschap

Het is het eerste verhaal over vriendschap dat op deze Avond van de Vriendschap wordt verteld. De avond is een initiatief van misdaadjournalist Simon Vuyk uit Harlingen. Hij publiceerde in 2015 het boek Echte vriendschap , waarin hij 34 mensen liet vertellen over dit thema. Onder hen was Marga Waanders, toen nog burgemeester van Dongeradeel, inmiddels van Waadhoeke. Zij vertelde in het boek over drie bijzondere vriendschappen die haar leven kleurden en leest op deze avond in Sneek daar delen uit voor.

Echte vriendschap, zei Vuyk ook al in dat boek, is een van de belangrijkste dingen in het leven. En vooral: het is iets positiefs. Vriendschap haalt het goede in de mens naar boven. ,,En in ieder mens zit zowel kwaad als goed.”

Juist als misdaadjournalist zag hij vaak die kwade kant, het slechte in de mens, en hoe iemand daardoor tot verkeerde daden komt. Niet zelden bleek in de rechtbank dat de misdadiger in kwestie weinig goede voorbeelden had gehad. Vuyk haalt Willem Holleeder als voorbeeld aan, die werd opgevoed door een alcoholische en vaak gewelddadige vader. Wat zou er gebeurd zijn als het goede, dat ook in een man als Holleeder zit, meer was gestimuleerd?

Betere samenleving

Dat is de gedachte achter de positieve criminologie, een stroming die zich richt op het positieve in de mens. Onze maatschappij, vertelt Vuyk, is vooral ingericht op het bestraffen van het kwaad. ,,Wie zich niet aan de regels houdt, krijgt straf en komt in de gevangenis. Maar in de praktijk blijkt dat niet te werken. Het kwaad blijft zich openbaren.”

De positieve criminologie werkt anders. Veiligheid wordt volgens die stroming niet alleen gecreëerd door onveiligheid te bestraffen, maar vooral door het stimuleren van positieve waarden als zorg, vertrouwen en dus vriendschap. ,,Als we ons daarop focussen, kunnen we het goede in de mens stimuleren en daarmee een betere samenleving creëren.”

De verhalen worden omlijst door live muziek, om de avond nog meer een theatersetting te geven.

En daar kunnen deze avonden bij helpen, denkt Vuyk. Hij organiseerde al een Avond van de Vriendschap in Utrecht, was nu dus in Sneek en de komende tijd volgen avonden in Urk, Groningen, Zwolle, Utrecht, Rotterdam, Almelo en Amsterdam. Elk met een eigen programma, omdat Vuyk zoveel mogelijk mensen uit de eigen regio erbij wil betrekken. Wel heeft hij het plan om telkens één gast mee te nemen naar de volgende avond, om zo een verbinding te creëren tussen de avonden. Aram gaat daarom op 14 februari mee naar Urk.

Alle avonden vinden plaats in zalen van het Leger des Heils Bij Bosshardt. Dat past goed, zegt Vuyk, want daarmee wordt het ‘buurthuisgevoel’ van vroeger teruggehaald. Bovendien komen juist bij het Leger des Heils vaker mensen met problemen, ,,mensen aan de zelfkant van de samenleving”, aldus Vuyk. ,,En nu zie je dat juist daar iets positiefs uit kan voortkomen.”

Hond

Zo vertelt op deze avond ook een vrouw - haar naam mag om veiligheidsredenen niet vermeld worden - haar verhaal over een bijzondere vriendschap, niet alleen met een ander mens, maar ook met een hond. Haar levensverhaal is getekend door moeite en problemen: ze werd mishandeld door haar vader in haar jeugd en later door opeenvolgende partners. De vrouw: ,,Je zoekt toch altijd weer een man als je vader.” De relaties liepen stuk, het contact met verschillende van haar kinderen ook.

Wie haar nooit verliet in deze jaren, was haar hond. Die hielp haar, troostte haar, sliep bij haar op bed en ,,sleurde mij vooruit”, zegt ze, als ze zelf niet meer kon. ,,Bij haar kon ik altijd terecht, zij is een stukje van mijn hart.”

En daarnaast was daar een buurman, toen ze eenmaal bij haar laatste man weg was en een appartement kreeg toegewezen op een geheime locatie. Het huis had vrijwel niets, geen meubels, geen inrichting. De buurman liep rond en zei bij allerlei dingen die ze nodig had: ,,Dat maak ik wel.” Een kruidenrekje bouwen? ,,Dat doe ik wel.” Een tafel? ,,Dat regel ik wel.” Was haar geliefde hond nog bij haar ex-man en durfde zij die niet terug te vragen? ,,Nou, dan bel ik hem toch?” De hond kwam terug en scharrelt deze avond zelfs door de zaal, terwijl de vrouw haar verhaal vertelt.

Het begon hier

Het zijn dit soort verhalen die de bezoekers van deze Avond van de Vriendschap met een positief gevoel naar huis moeten laten gaan. De verhalen worden omlijst door live muziek, om de avond nog meer een theatersetting te geven. Het liefst ziet Vuyk dat hij met deze avonden een landelijke beweging op gang brengt, een met aandacht voor het goede en positieve in de mens. ,,Misschien zeggen we later wel: het begon allemaal hier, in Sneek.”

Aan het slot van de avond komt Aram nog een keer aan het woord. Hij kende de onlangs uitgezette leden van het Armeense gezin goed en leeft zelf nog steeds met die dreiging. Hij heeft het publiek nog één ding te zeggen, iets belangrijks: ,,Leef niet met vooroordelen. Matig je toon. Met een gematigde toon kun je met iedereen vrienden worden.”

Nieuws

menu