Wanneer een duidelijke visie ontbreekt bij politieke partijen, duiken de duur betaalde consultants in pakken op | De Haagse week

Dat de aanhang van de oude partijen slinkt, komt omdat die partijen hun kiezers niet te bieden hebben. Er zijn te veel managers en technocraten en te weinig visionairs.

Wanneer je een consultant als lijsttrekker maakt, krijg je vanzelf holle campagneslogans.

Wanneer je een consultant als lijsttrekker maakt, krijg je vanzelf holle campagneslogans. Foto: ANP

De inhoudelijke leegte bij veel partijen begint steeds meer van ondraaglijke lichtheid te worden. Dat het bij het CDA ontploft komt, natuurlijk door een nare ruzie tussen personen, maar vooral ook door het gebrek aan inhoud bij de partij dat de vertrokken Pieter Omtzigt aanstipte in zijn notitie. Dat gebrek aan inhoud, zo schreef hij in zijn uitgelekte notitie, wordt ingevuld door adviseurs en lobbyclubs.

Het bewijs hiervoor is simpel: de partij wordt geleid door twee consultants. Een van McKinsey, lijsttrekker Wopke Hoekstra, en een van Ernst&Young, interim-voorzitter Marnix van Rij. Consultants zijn duur betaalde mannen in pakken die aan een bedrijf gaan vertellen hoe ze efficiënter gaan werken, zonder dat ze enige kennis van zaken hebben van het product dat hun klant maakt. Consultants zijn de hogepriesters van een economie waarin handige praters beter betaald worden, en meer status hebben, dan vakmensen.

Goed, als je dat soort mensen aan het hoofd van je organisatie zet, kan je er van uitgaan dat het resultaat geen christendemocratische visie op de maatschappij-ordening wordt, maar gewoon een lange reeks aan holle frasen zoals: ‘En nu: doorpakken.’

Festivals

Nu niet denken dat het CDA de enige is. Het kan namelijk nog veel erger. De VVD is een partij waar de hoofd voorlichting van de Kamerfractie meer invloed heeft op inhoudelijke lijn van de partij dan de voorzitter van de Teldersstichting, het wetenschappelijk instituut van de VVD. En waar het congres vervangen is door een partijfestival.

Bij de PvdA lijkt het wat inhoudelijker, omdat op congressen er altijd nog gestaalde kaders komen die de partijleiding via moties op de rechte rode lijn willen houden. Maar in feite kan je je afvragen hoeveel echte sociaaldemocraten de top van de PvdA nog voortbrengt. Wat betekent solidariteit nog als een PvdA’er die er over spreekt, later in de raad van commissarissen van een multinational miljoenenbonussen goedkeurt?

Liberale polonaise

Kiezers zijn niet gek. Die weten heus wel dat CDA en PvdA zijn meegelopen in de liberale polonaise en daarmee de verzorgingsstaat en sociale samenhang hebben afgebroken. En daarmee een overheid hebben gecreëerd die zo ingewikkeld is dat de mensen waarvoor de overheid bedoeld is, die overheid niet begrijpen en daarom maar links laten liggen.

De afkalving van de traditionele volkspartijen heeft daar mee te maken, net als de opkomst van kleine partijen voor deelbelangen. Als partijen zelf niet meer perspectieven schetsen en streven naar een betere maatschappij, kan je dan nog verwachten dat burgers verder kijken dan hun eigen belang?

Het is daarom jammer dat Pieter Omtzigt weg is, net als Lodewijk Asscher en Klaas Dijkhoff. Zij probeerden elk geval nog een nieuwe, moderne invulling te vinden voor de oude idealen van hun partijen, de CDA, PvdA en VVD.

Ontbrekende visie

In 1973 verhaspelde Joop den Uyl bij de regeringsverklaring van zijn kabinet de tekst van Spreuken 11, vers 14: ,,Waar visie, waar uitzicht ontbreekt, komt het volk om.” Het verschil met onze huidige premier is groot. Die vindt dat als iemand visie heeft, deze naar de oogarts moet.

Het zou fijn zijn als de Nederlandse politiek zich weer bewust wordt van het maatschappij-ordende karakter van hun ambt en zich minder opstelt als manager of consultant.