Brits onderzoek wijst uit: Wijzen op nepnieuws werkt averechts

Foute informatie op Twitter corrigeren leidt zelden tot positieve reacties, blijkt uit Brits onderzoek. Integendeel: de tweets werden vaak giftiger van toon en bleken minder accuraat.

Directe openbare correcties op Twitter lijken de zaken alleen maar erger te maken.

Directe openbare correcties op Twitter lijken de zaken alleen maar erger te maken. Foto: AFP

Onderzoekers van de University of Exeter namen de proef op de som: ze reageerden op tweeduizend Twittergebruikers die in tweets verwezen naar elf vaak voorkomende nepnieuwsartikelen.

Voorbeelden zijn onder meer de valse claims dat Oekraïne meer geld dan enig ander land aan de Clinton Foundation had geschonken of de bewering dat Donald Trump als huisbaas ooit een gehandicapte oorlogsveteraan had buitengezet.

Op elk van de tweets werd gereageerd met een beleefd antwoord zoals: ‘Ik ben niet zeker van dit artikel - het is mogelijk onjuist. Ik vond een link die zegt dat deze kop onwaar is.’

Toxiciteit

Dat leidde niet tot meer correct nieuws van de accounts, integendeel: in de 24 uur na de reactie nam die zelfs af. Bovendien steeg de partijdigheid en de ‘toxiciteit’ van de gebruikte taal.

,,Nadat een gebruiker was gecorrigeerd, retweeten ze nieuws dat aanzienlijk minder van kwaliteit was en partijdiger was, en hun retweets bevatten meer giftige taal”, zegt Mohsen Mosleh, docent Bedrijfsanalyse aan de University of Exeter.

Schaamte

De effecten bleken iets groter wanneer twitteraars werden gecorrigeerd door een account dat zich identificeerde met dezelfde politieke partij als de gebruiker, zeggen de onderzoekers. Dat suggereert dat de negatieve reactie niet werd veroorzaakt door vijandigheid jegens tegenpartijen. De onderzoekers vermoeden dan ook dat er andere mechanismen in het spel zijn.

,,We zouden verwachten dat een correctie de aandacht verlegt naar nauwkeurigheid”, zegt Mosleh. ,,Maar in plaats daarvan lijkt zo’n publieke correctie door een andere gebruiker de aandacht van mensen eerder af te leiden van nauwkeurigheid - misschien naar andere sociale factoren zoals schaamte.”

Erger maken

Een eerder artikel van het onderzoeksteam in Nature, in maart, kwam nog tot de conclusie dat neutrale, niet-confronterende herinneringen aan het concept van nauwkeurigheid de kwaliteit van het nieuws dat mensen op sociale media delen te verhogen. Toch zijn de beide studies niet tegenstrijdig, zegt Mosleh.

,,In tegenstelling tot de subtiele nauwkeurigheidstips, bleken directe openbare correcties de zaken alleen maar erger te maken”, zegt hij. ,,Dit laat zien hoe ingewikkeld de strijd tegen verkeerde informatie is. Het kan dienden als een waarschuwing voor mensen om elkaar niet online te corrigeren.”