De afhandeling van de toeslagenaffaire begint op de toeslagenaffaire zelf te lijken: complex, onduidelijk, traag

Ouders die een klacht hebben ingediend over de toeslagenaffaire horen te lang niets. Het proces begint vast te lopen, ziet de Nationale Ombudsman.

Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen vreest dat de afhandeling van de klachten over de toeslagen vast dreigt te lopen.

Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen vreest dat de afhandeling van de klachten over de toeslagen vast dreigt te lopen. Foto: ANP

De hersteloperatie van de kinderopvangtoeslagenaffaire begint op de toeslagenaffaire zelf te lijken. Ook hier is het systeem te complex, en worden zodoende dezelfde fouten gemaakt. De Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen concludeert dat de afhandeling van de klachten door de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) vast dreigt te lopen.

In het maandag verschenen rapport Klacht gegrond, maar geen oplossing schrijft de ombudsman dat in de onderzochte periode van maart tot en met juli van dit jaar het aantal verzoeken bij het UHT is gestegen, maar het aantal afgehandelde klachten juist is gedaald. Het aantal klachten dat de wettelijke behandeltermijn is overschreden ligt inmiddels op 28 procent.

Onrust, spanning en frustratie

Dit leidt volgens het rapport ‘bij de betrokken ouders tot onrust, spanning en frustratie’. Het UHT is ook om een reactie gevraagd, maar kon volgens de ombudsman niet met een ‘bevredigend antwoord’ komen.

Waar Van Zutphen zich het meest zorgen over maakt, is dat veel ouders niet weten hoe lang hun dossier in procedure zal zijn en wanneer het is afgerond. Hierdoor is ‘het eind van de tunnel voor veel ouders nog niet in zicht’.

De situatie bij het UHT is zelfs zo nijpend dat de ombudsman constateert dat het probleem, de toeslagenaffaire, en de oplossing van het probleem met dezelfde problemen kampen: ouders lopen vast, de operatie is complex en de afhandeling verloopt traag. Voor 5700 verzoeken was in september al de wettelijke beslistermijn verstreken.

Niet nog ingewikkelder

De Ombudsman roept demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën) op ‘ruimhartig en voortvarend in de uitvoering’ te zijn. Bovendien moeten er niet nog meer regelingen komen die het proces voor ouders nog ingewikkelder maken.

In een verklaring bij het rapport roept Van Zutphen op tot actie van het kabinet: ‘Alles moet erop gericht zijn om de gedupeerde ouders duidelijkheid te geven. En dat vraagt om ingrijpende besluiten en maatregelen. Op deze manier komen we er niet.’

Van Huffelen erkent in een reactie op het rapport dat de klachtenbehandeling door het UHT is tekortgeschoten. Ze wijt de wachttijden naast de grote instroom van verzoeken ook aan personeelswisselingen. Zij wijst erop dat de aanpak van de klachtenafhandeling al herijkt wordt omdat het niet goed ging.

Ongekend onrecht

Bij de kinderopvangtoeslagaffaire kwamen ouders in de knel doordat zij complete toeslagenbedragen moesten terugbetalen na een fout in hun toeslagaanvraag. De bedragen beliepen soms enkele tienduizenden euro’s. Ongeveer 50.000 mensen hebben zich als gedupeerde gemeld bij de Belastingdienst, ongeveer een tiende van hen is inmiddels volledig geholpen.

Afgelopen december velde een parlementaire onderzoekscommissie een hard oordeel over de affaire. Volgens het rapport Ongekend onrecht werden in de aanpak van toeslagenfraude de grondbeginselen van de rechtsstaat geschonden, hadden ouders die onterecht werden beschuldig geen schijn van kans om zich te verweren en werd door overheid en rechters vastgehouden aan een spijkerharde interpretatie van de wet. Na aanleiding van dit rapport diende het kabinet-Rutte III het ontslag in bij de koning.