Na 28 jaar is de bondspartij terug in Tzum. Dat er in die tussenliggende tijd het een en ander veranderd is, moge duidelijk zijn

Oude tijden herleven zaterdag in Tzum, dat voor het eerst sinds 1993 weer het toneel is van de Bondspartij voor heren senioren. Op sportpark It Lyntsjepark strijden 42 parturen om de hoogste eer.

Op 1 juli 1972 wint Leeuwarden in Tzum de CFK bondspartij. Nanne Osinga (links) en Rein Ferwerda (met pet) krijgen de felicitaties van verliezend finalist Bennie Beimers van Menaam (tweede van links) en van scheidsrechter Piet van Dijk (geheel rechts).

Op 1 juli 1972 wint Leeuwarden in Tzum de CFK bondspartij. Nanne Osinga (links) en Rein Ferwerda (met pet) krijgen de felicitaties van verliezend finalist Bennie Beimers van Menaam (tweede van links) en van scheidsrechter Piet van Dijk (geheel rechts). Uit het boek: 'Alles aan de hang. 50 jaar Christelijke Bond voor de Friese kaatssport'

Dat er in die tussenliggende tijd het een en ander veranderd is, moge duidelijk zijn. De laatste keer dat Keatsferiening Wêz Wis Tsjom de kaatsers voor de bondspartij verwelkomde, deed het dat namelijk nog onder de vlag van de in 1934 opgerichte Christelijke Friese Kaatsbond (CFK). Met dat die Christelijke Bond voor de Friese kaatssport in 1994 met de Koninklijke Nederlandse Kaats Bond (KNKB) fuseerde, kwam er een einde aan een traditie die in 1971 was begonnen.

Namens kaatsvereniging Lyts Begjin uit Niawier-Metslawier was de nu 71-jarige Yme Braaksma al die jaren van de partij in Tzum. De Bond was de hoogtijdag van de CFK, zo zegt de nu in Dokkum woonachtige Braaksma. ,,It hie wat magysk. De hiele CFK-famylje kaam sa’n dei yn Tsjom by inoar. En de keatsers waarden efternei reizgje troch bulten keatsleafhawwers en supporters. As de list bekind waarden wie koe it der oerenlang yn omdreame. Ik makke der suver in stúdzje fan. ‘Wat as wy de earste twa omlopen winne.. Wa treffe wy dan? En hoe dan fierder?’ Skitterende tiden.”

His finest hour beleefde Braaksma in 1978 toen hij samen met zijn broer Bouke Braaksma en Arie van der Weide voor Niawier-Metslawier de 42e CFK bondspartij won. In de finale moesten Wiltje Wijtsma, Haye Slagman en Renze Stiemsma namens Morra-Lioessens zich op 5-2 en 6-4 gewonnen geven. Een en ander speelde zich nog op het oude, rustiek gelegen kaatsveld af, midden in de dorpskern van Tzum. Braaksma: ,,In smoud stikje grûn, midden tusken de beammen. Der stie op sa’n dei ek in tribune. De entûraazje wie geweldich. It wie de moaiste keatsdei fan it jier.”

Sportpark

Het oude kaatsveld werd in 2017 omgetoverd in een park met fruitbomen en een speeltuin (’t Nije Fertier). Zeven jaar eerder verkaste de kaatsclub al naar het rand van het dorp, waar het samen met de voetbal- en de tennisvereniging sportpark It Lyntsjepark beheerd. Op die plek wordt morgen ook de bondspartij, officieel genaamd het Nederlands kampioenschap voor senioren, gehouden.

Daarmee wordt voor één keer afgeweken van een traditie. Sinds jaar en dag wordt de bondspartij immers op pinkstermaandag in Franeker gehouden. Maar omdat corona het land rond de pinksterdagen nog stevig in de greep had, besloot het KNKB-bestuur de klassieker naar achteren te halen. Consequentie daarvan was wel dat er in niet in het mekka van de sport gekaatst kon worden. Zaterdag barsten de voetbalcompetities (beker) in alle hevigheid weer los en op de voetbalvelden van Franeker is daardoor geen plek meer voor (ook nog) een grote kaatswedstrijd zoals de bondspartij.

In Tzum, waar de kaatsclub een eigen veld heeft, is die ruimte er wel. „Boppedat hawwe wy seis klaaikeamers”, aldus Johanna Atsma (25), voorzitter van Wêz Wis Tsjom. Met dank aan een leger aan vrijwilligers is Tzum er, 28 jaar na de laatste bondspartij, helemaal klaar voor.

„Elk is der posityf oer”, aldus Atsma. Het dorp verkeert bovendien in een ‘kaatsroes’ sinds Steven Koster, Robin Benders en Jorrit Palma het dorp ruim drie weken geleden in Wommels zeer verrassend de eerste Freulewinst ooit bezorgden.

Slechts 34 afdelingen

In 1993 stonden er bij de laatste CFK bondspartij 26 parturen op de lijst. Nu zijn het er 42. Dat zou erop kunnen duiden dat de kaatssport in de lift zit, maar het tegendeel is het geval. Waar in 1993 het gros van de CFK afdelingen nog acte de présence gaf op de laatst gehouden bondspartij, doen dit jaar slechts 34 van de in totaal 108 bij de kaatsbond aangesloten kaatsclubs dat. Dat betekent dat nog geen derde van de aangesloten clubs in Tzum aanwezig is op de 114e bondspartij. Dat er wel 42 parturen op de lijst staan is vanwege het feit dat maar zes verenigingen met twee parturen komen. Kaatsclub Sjirk de Wal uit Dronryp is zelfs met drie parturen vertegenwoordigd.

Vanuit historisch perspectief is het jammer dat Chris Wassenaar morgen op de lijst ontbreekt. De 48-jarige Minnertgaaster is de enige nog op topniveau actieve kaatser die ooit ook nog deelnam aan de CFK bondspartij. In 1992 won hij de klassieker zelfs voor de toenmalige CFK-vereniging Nocht en Wille, samen met Wiebe Hoekstra en René van Dijk.

Wassenaar zette in 2008 een punt achter zijn carrière, maar op de eerste klasse en ook (als invaller) op de hoofdklasse bewijst de opslager op zijn oude dag nog altijd mee te kunnen. In het gezelschap van Gabe-Jan van Popta en Pieter Jan Leijenaar won Wassenaar dit seizoen in ‘it grutte spul’ tot tweemaal toe de premie (Stiens en Arum) en ook eenmaal de kleine premie (St. Annaparochie).

Er staat voor Minnertsga zaterdag overigens wel een Wassenaar op de lijst. Drievoudig PC-winnaar Jacob Wassenaar is voorinse bij de beide hoofdklassers Marten Bergsma en Hendrik Kootstra. Het partuur is een van de grote favorieten voor de titel. Datzelfde geldt voor Bitgum, dat met Tjisse Steenstra, Paul Dijkstra en Hans Wassenaar in het strijdperk komt. Als beide parturen onderweg geen fouten maken, zullen ze elkaar in de vierde omloop treffen.

Stunt door Easterlittens

Leeuwarden, Makkum, Franeker en Mantgum behoren tot de outsiders. Dat laatste geldt zeker ook voor kaatsclub Onder Ons uit Easterlittens, waar de broers Simon en Erwin Zijlstra zich geflankeerd weten door oud-PC-winnaar Jochum Bouma. Easterlittens zorgde twee jaar geleden voor een regelrechte stunt door de Bond voor de eerste keer in de clubgeschiedenis te winnen. Toen kaatsten de gebroeders Zijlstra overigens nog met Pier Piersma.

De eerste bondspartij werd in 1897 gehouden, in het jaar van de oprichting van de Koninklijke Nederlandse Kaats Bond. Drie keer kon de Bond niet gehouden worden. In 1943 en 1994 vanwege de Duitse bezetting en vorig jaar - niemand die het ooit voor mogelijk had gehouden - vanwege de coronapandemie.

De loting van 114e Bondspartij is als volgt: 1. Tzummarum - 2. Reahûs-Turns, 3. Amsterdam - 4. Morra-Lioessens II, 5. Tzum - 6. Berltsum, 7. Franeker I - 8. Deinum, 9. Leeuwarden II - 10. Exmorra, 11. Minnertsga - 12. Wommels I, 13. Bolsward I - 14. Franeker II, 15. Morra-Lioessens I - 16. Easterein, 17. Winsum - 18. Jellum-Bears, 19. Bitgum I - 20. Mantgum, 21. Easterlittens - 22. Arum, 23. Stiens - 24. Ingelum, 25. Dronryp III - 26. Goutum, 27. Dronryp II - 28. Heerenveen, 29. Baard - 30. Dronryp I, 31. Weidum - 32. Bitgum II, 33. Bolsward II - 34. Harlingen, 35. Wommels II - 36. Jelsum-Koarnjum-Britsum, 37. Sexbierum-Pietersbierum - 38. Goënga, 39. Sint Jacobiparochie - 40. Spannum, 41. Makkum - 42. Leeuwarden 1.