Een reis door een halve eeuw autoracen

Hij groeide van wonderkind uit tot wereldster, reed in 45 jaar meer dan 600 races en werd een van ’s werelds veelzijdigste autocoureurs. In de biografie Een leven met 300 km/u doet Jan Lammers (64) zijn verhaal.

Jan Lammers op zijn geliefde circuit van Zandvoort. Foto: ANP

Jan Lammers op zijn geliefde circuit van Zandvoort. Foto: ANP

Mijn vroegste herinnering aan Jan Lammers dateert van vrijdag 2 juli 1982. Ik weet dat zo precies, omdat ik het makkelijk kan controleren: het was de dag voor de Formule 1 Grand Prix van Nederland, die dat jaar toevallig op een zaterdag werd verreden. Ik was tien jaar en mocht na het douchen nog even naar beneden om de late uitzending van Studio Sport te zien: in mijn pyjama zag ik dat Lammers zich eerder die dag in Zandvoort nipt had gekwalificeerd voor de race.

Zandvoort, een jaar later. Aan het eind van een lange, zomerse stranddag, vraag ik mijn ouders de afslag naar het circuit te nemen. Ik ben er nooit eerder geweest. Vanaf de achterbank, door het zijraam, ontwaar ik langs de toegangsweg de fameuze Rob Slotemakers anti-slipschool. ‘Stop!’ roep ik. We parkeren voor een klein, wit kantoortje. Ik loop dapper naar binnen en vraag of Jan Lammers er is. ,,Nog niet” glimlacht een vriendelijke dame vanachter een balie. ,,Misschien straks.”

Na een spannend kwartiertje rondstruinen door de verlaten pits, rijden we terug naar de uitgang van het circuit. Ik zie Jans rode Renault Alpine bij de slipschool staan en waag een tweede poging. En met succes. Ik krijg een grote poster die Jan voor me signeert en die ik die avond blij aan de muur van mijn jongenskamer hang.

Ik heb gelachen en gehuild tijdens het maken van dit boek. Ik had in mijn wildste fantasieën nooit kunnen denken dat je zoveel in één mensenleven kunt meemaken

Negen jaar later pas, in de zomer van 1992, ben ik terug in Zandvoort, deze keer omdat ik een sponsor heb geregeld voor Jan, die dat jaar zijn formule 1-comeback maakt met het team waar ik bij betrokken ben geraakt. Het leven kan soms raar lopen.

Uiteindelijk richtten Jan en ik samen een bedrijf op, ga ik in Zand wonen en starten we samen een raceteam, Racing for Holland, dat twee wereldtitels zal behalen. Zo wordt de jeugdheld een vriend voor het leven.

Dat we ooit samen zijn biografie zullen gaan maken, daar zijn we het al jaren over eens, maar het komt er nooit van, want hij blijft maar doorgaan met racen. En zo lang Jan nog racete, heeft het maken van ‘zijn boek’ geen zin.

In 2018 maak ik in mijn rol als teammanager van Racing team Nederland Jans laatste start in de 24 uur van Le Mans mee; een race waar zijn naam sinds zijn overwinning dertig jaar eerder onlosmakelijk mee verbonden is. Tijdens dat laatste, gedenkwaardige weekeinde spreken we af om eindelijk aan het boek te beginnen.

Nu, ruim twee jaar later, is het zover: de biografie van een bijzonder leven, van een wonderkind dat de wereldtop haalde, en vooral ook van een uniek mens. Eenvoudig is het maken van het boek overigens niet, zeker niet in het begin, want Jan praat graag, maar hij leeft vooral in het heden en kijkt liever naar morgen – niet achterom. Deze biografie dwingt hem nu echter een keer een reis te maken door een halve eeuw autoracen, terug naar zijn ouderlijk huis, naar de slipschool van Rob Slotemaker, zijn eerste races op het circuit van Zandvoort en al die talloze mensen, auto’s, circuits en momenten die zullen volgen.

De ketting van een raceleven

Samen met mijn co-auteur Erik Verkaaik probeer ik Jans herinneringen op te rakelen en al snel merken we dat hij er steeds meer plezier in krijgt. Hilarische anekdotes borrelen op en vergeten verhalen schieten hem te binnen; soms stuurt hij ons ook spontaan drie, vier herinneringen middels een spraakbericht via WhatsApp. Zo rijgen Erik en ik samen met Jan in iets meer dan een jaar tijd de ketting van zijn raceleven aaneen.

Nu het klaar is, zegt Jan: ,,Ik heb gelachen en gehuild tijdens het maken van dit boek. Ik had in mijn wildste fantasieën nooit kunnen denken dat je zoveel in één mensenleven kunt meemaken.”

De lezer zal dat gevoel ongetwijfeld ook bekruipen, want het boek raast als een rollercoaster door een eindeloze, elkaar snel opvolgende hoogte- en dieptepunten heen, en neemt alsmaar weer een nieuwe, vaak bruuske wending. Natuurlijk spelen zijn jaren in de Formule 1 een hoofdrol. Desperate jaren, zoals Jan ze zelf noemt. Toch zal de lezer nergens in het boek frustratie bespeuren. Integendeel: Jan relativeert zijn succes even makkelijk als teleurstellingen.

,,Ik heb nergens spijt van”, zo vat hij het zelf samen. ,,Natuurlijk heb ik fouten gemaakt, maar ik was niet wijzer op dat moment en je kunt nu eenmaal niet om jezelf heen. En trouwens: stel dat ik in de Formule 1 tien races gewonnen had en een keer tweede was geworden in het WK, dan had ik nu gebaald dat ik nooit wereldkampioen was geworden. Ik ben, kortom, blij met wat ik goed heb gedaan en accepteer mijn fouten.”

Mijn intuïtie is leidend geweest in alle beslissingen die ik heb genomen in mijn leven. Ik heb dan ook vaak dingen gedaan die mijn omgeving – en misschien ikzelf ook niet – begrepen

Bovendien is er zo veel meer dan alleen die Formule 1. Winnen in Le Mans en Daytona, racen en leven in Japan, zijn avonturen in Amerika – alles bij elkaar goed voor meer dan 600 races. Overigens hecht Jan weinig waarde aan overwinningen op zich (,,want een finishlijn is maar dun; dat moment is meteen voorbij”), maar des te meer aan de reis er naartoe en de mensen en momenten die ermee gepaard gaan.

Zijn biografie is dan ook geen aaneenschakeling van raceverslagen, maar meer een enerverend en onvoorspelbaar jongensboek. Met hier en daar tussen de regels door een levenslesje: ,,Mijn intuïtie is leidend geweest in alle beslissingen die ik heb genomen in mijn leven. Ik heb dan ook vaak dingen gedaan die mijn omgeving – en misschien ikzelf ook niet – begrepen. Ondanks dat, deed ik ze toch. Is dat eigenwijs of intuïtie? Ik heb geen idee, maar wel weet ik dat het voor het mooist denkbare en vooral avontuurlijke leven heeft gezorgd.”

Een leven dat een boek waard is. En het nu dus eindelijk heeft gekregen.

De biografie van een leven met 300 km/u Mark Koense en Erik Verkaaik. 400 pagina’s, hardcover, €59,-. Te koop via de webshop van rtlgp-magazine.nl

Nieuws

menu