Het Duel: de rivaliteit tussen Mathieu van der Poel en Wout van Aert, een soort Nederland – België op de fiets

Het is geen toeval dat vrijdag, een dag voor de Grand Depart, het boek Het Duel, over de titanenstrijd tussen Mathieu van der Poel en Wout van Aert, verschijnt. Een bijzondere versie van Nederland – België op de fiets. Tegen het decor van de Tour de France.

Mathieu van der Poel verslaat zijn Belgische rivaal Wout van Aert (r) in de Ronde van Vlaanderen met drie banddiktes verschil.

Mathieu van der Poel verslaat zijn Belgische rivaal Wout van Aert (r) in de Ronde van Vlaanderen met drie banddiktes verschil. Foto: ANP

Het is de eerste keer dat de rivalen elkaar zullen treffen in de Ronde van Frankrijk. En waarschijnlijk niet voor het laatst. Het geeft weer een nieuwe dimensie aan het gevecht tussen de Nederlander en de Belg, die elkaar sinds hun tienerjaren betwisten op de fiets.

Aanvankelijk eerst in het veld en in de blubber, maar tegenwoordig rijden ze ook de klinkers uit de weg om elkaar op een sportieve manier de loef af te teken. Met als absolute apotheose de bloedstollende eindsprint van de twee in de voor hen zo geliefde Ronde van Vlaanderen in oktober 2020.

Het jaar waarin het peloton vanwege de pandemie maar moeizaam op gang kwam. Waarin de grote rondes elkaar in een kort tijdsbestek opvolgen en de voorjaarsklassiekers in het najaar op de wieleragenda worden geparkeerd. Niet omdat het moet, maar omdat het kan. De 104e editie van Vlaanderens Mooiste wordt verreden op 18 oktober, zonder publiek, en is met 243,3 kilometer iets korter dan andere jaren. Zodat de finale niet samenvalt met die van de vijftiende etappe van de Giro d’Italia. Een uitstekende keuze, want geen enkele wielerliefhebber wil de titanenstrijd op die regenachtige zondag in oktober missen.

Tot 35 kilometer voor de finish lijkt het – met Julian Alaphilippe in de wereldkampioenstrui als grote animator – om een drietal kanshebbers te gaan. Op dat moment rijdt de onfortuinlijke Fransman tegen een langzaam rijdende motor voor hem en valt.

Van der Poel en Van Aert blijven over en rijden samen naar de finish. Gebroederlijk. Maar tot op het bot gemotiveerd om de rivaal te verslaan. Tot op tweehonderd meter van de streep als de Nederlander, nadat hij 33 keer heeft omgekeken naar zijn rivaal, van kop af aangaat. Het doet even denken aan de millimetersprint van Pieter Weening, die in de Tour van 2005 Andrea Klöden met nauwelijks waarneembaar verschil klopt.

Echte sprinters

Met dit verschil dat het anno 2020 gaat om twee échte sprinters, die zij aan zij op weg gaan naar de victorie in een van de vijf monumenten. Er kan er echter maar één winnen. In de laatste meters gooit Van Aert in de sprint-à-deux in een ultieme poging zijn voorwiel richting de streep, maar met drie banddiktes verschil is Van der Poel hem nipt de baas.

,,Het is de eerste keer dat ze samen aan de start staan in de Tour en de verwachting is dat ze in de toekomst samen om de groene trui (het puntenklassement, BK) gaan strijden. Misschien volgend jaar al”, noemt schrijver Wiep Idzenga, als reden om een boek te schrijven over de twee rivalen. ,,Dat vonden we in december een mooi uitgangspunt voor een boek.”

Op verzoek van uitgever Ambo Anthos heeft Idzenga het boek over de rivaliteit tussen Mathieu van der Poel en Wout van Aert geschreven. ,,Geen dubbelbiografie, ze zijn pas 26 jaar, maar een historie en analyse van hun duels.”

Aanvankelijk was het de bedoeling Het Duel te laten verschijnen in de aanloop naar de voorjaarsklassiekers, maar dat is gaande het proces verlegd tot in de aanloop naar de Ronde van Frankrijk. ,,Het was toch wel wat kort dag en ik moest behoorlijk wat research doen en met mensen praten. En het is een pittige periode geweest en achteraf had ik het misschien wel anders gedaan.”

Daarbij refereert Idzenga aan het overlijden van zijn vader. Die is vlak voor het opstarten van het project na jarenlange dementie en verzorging gestorven. ,,Ik dacht wel dat ik voldoende energie zou hebben, maar dat viel tegen”, bekent de Amsterdam woonachtige Idzenga, die tevreden is over het eindresultaat en het boek heeft opgedragen aan zijn vader. ,,Het is nu het moment om het los te laten en te wachten op de eerste reacties.”

Iconisch beeld

Idzenga heeft gekozen voor een beproefd recept, dat hij sinds 2011 ook in het wielertijdschrift De Muur gebruikt. Het principe van every picture tells a story. ,,Het verhaal vertellen achter een iconisch beeld uit de wielergeschiedenis, met de bijbehorende koers als rode draad. De foto als een getrokken streep in de tijd”, zegt Idzenga.

In dit geval heel letterlijk, want het gaat om de streep van de Ronde van Vlaanderen in 2020, waar de jeugdrivalen elkaar uiteindelijk niet meer dan een duimbreed toegeven. ,,Een foto is gestolde tijd, dat is geschiedenis. Maar wat is er gebeurd en wat is er aan vooraf gegaan.”

De auteur neemt de lezer mee naar de 104e editie van de hoogmis van de wielersport. Van minuut tot minuut en aan het slot zelfs van seconde tot seconde. Langs de jeugdjaren van de twee, die elkaar al in een vroeg stadium tegenkomen bij wedstrijdjes in West-Brabant.

Het eerste officiële duel is op 6 september 2009 bij een veldrit voor nieuwelingen in Essen-Horendonk. Daar staan Van Aert (september ’94) en Van der Poel (januari ’95) voor het eerst samen aan de start. De Nederlander wint, de dan nog tengere Belg wordt zesde. Het is de eerste in een lange reeks van meer dan tweehonderd duels, op welke ondergrond dan ook. In tachtig procent van de gevallen wint een van beiden.”

Veel parallellen

Er zijn veel parallellen tussen de generatiegenoten, die familiemensen zijn, met beiden een geschiedenis aan weerszijden van de Nederlands-Belgische grens. Zo woont de familie Van der Poel vlak over de grens in België en is daar ook sympathie voor Mathieu van der Poel.

De familie Van Aert heeft in het verleden meer dan eens Noord-Brabant (Rijsbergen) aangedaan. En als het gaat om Wout van Aert (geen hoofdletter bij van), die houdt van de Nederlandse mentaliteit, is dat een reden om in 2018 voor Jumbo-Visma te kiezen. ‘Van Aert miste in België een gevoel van nationale trots. Hij deed het als Belg eigenlijk nooit goed.’

Daarnaast zijn er ook wezenlijk verschillen tussen de beide wielertalenten. Zo heeft Mathieu van der Poel een beroemde vader (Adrie), die op de weg twee monumenten, vier andere wereldbekerkoersen en twee Tour-etappes heeft gewonnen en ook nog wereldkampioen veldrijden werd. Hij brengt hem op jonge leeftijd ook al de kneepjes van het vak op tactisch en mentale gebied bij. ‘Een professionele houding en de liefde voor de fiets. Dat geeft hem op het gebied van wielergeschiedenis al een enorme voorsprong.’

Van Aert daarentegen moet het aanvankelijk zelf uitvinden, maar zodra vader Henk van Aert de talenten van zijn zoon ziet, die nooit opgeeft, dan gaat hij er ook maximaal voor. Aanvankelijk is er sprake van een lengteverschil tussen de rivalen. In het nadeel van de Belg, die in de pubertijd ook nog eens last heeft van faalangst. Kampioensstress. Hij zoekt zijn toevlucht tot sportpsycholoog Rudy Heylen.

Halverwege het vorige decennia maakt Van Aert ook fysiek een inhaalslag, door in een tijdsbestek van anderhalf jaar vijftien centimeter te groeien. En daarna nog eens zes centimeter. Hij is thans bijna 1,90 meter en 78 kilogram en zijn ploeggenoten noemen Woutje inmiddels Tijger, Beer, Baas en Beest.

Gelijke strijd

Vanaf dat moment verschuift de balans en is er meer sprake van een gelijk strijd tussen de rivalen. En dat werd tijd ook, vindt Van Aert: ‘Er is niemand die de kont van Mathieu van der Poel vaker heeft gezien dan ik.’

Bij het WK veldrijden van 2016 in Heusden-Zolder zijn de rollen omgedraaid. Van der Poel heeft twee knieoperaties ondergaan en het beste is er dan af bij de Nederlander. Vader Adrie maakt in de aanloop nog wel een kwinkslag in de richting van Van Aert. ‘Hij is drie keer langer en zes keer breder geworden. Kunnen we dat vertrouwen?’, vroeg vader Van der Poel zich beschuldigend af. Maar Mathieu van der Poel, die altijd van eigen kracht uitgaat en tegenstanders pijn wil doen, blijkt niet in staat om te volgen en stapt gedesillusioneerd af.

In 2016 maakt Van der Poel kennis met de mountainbiken. Het blijkt liefde op het eerste gezicht en die hoopt hij te verzilveren in Tokio. Tenminste, als de jonge Engelse lichtgewicht Tom Pidcock (21) geen roet in het eten gooit.

Bij het veldrijden verdelen de twee tot eind januari van dit jaar zes wereldtitels. Maar langs de vloedlijn en over het Noordzeestrand van Oostende slaat Van der Poel, ondanks een val in de tweede ronde en dankzij een lekke band van Van Aert, weer toe. Voor de derde keer op rij. En voor het eerst in zes jaar staat Van der Poel daardoor weer op voorsprong qua WK-zeges bij de profs: 4-3.

Ook op de weg zijn ze sinds 2019 elkaars concurrenten. In het Van der Poel gekleurde voorjaar wint hij de Amstel Gold Race. Maar Van Aert doet nauwelijks voor hem onder. Hij wint drie Touretappes, de Strade Bianche en pakt met Milaan-San Remo zijn eerste monument. In de Italiaanse etappekoers Tirreno-Adriatico, pakken ze allebei twee ritzeges. De twee komen elkaar wel een paar keer tegen in de eindsprint, maar als onderdeel van een grotere groep.

Een confrontatie à la ‘Vlaanderen 2020’ is uniek en alleen wat dat betreft al een boek waard, vindt Idzenga. ‘Rivaliteit brengt het beste en het slechtste in mensen naar boven, ook in de sport.’ En het roept herinneringen op aan rivalen uit de historie zoals Fausto Coppi en Gino Bartali. Ze hebben elkaar nodig; ze maken elkaar beter.

‘Ik voelde dat het verhaal van deze twee uitzonderlijke renners en persoonlijkheden vroeg om dezelfde verhalende vorm als die ik in De Muur hanteer. ‘Levende sportgeschiedenis’ – zoals Van der Poel en Van Aert op dit moment schrijven – is met goede voorkennis en duiding bovendien nog interessanter en leuker om te volgen.’ Een conclusie die ik van harte onderschrijf. Wiep Idzenga heeft in het verleden bewezen de lezer op het puntje van het zadel te krijgen en de rivaliteit tussen de twee mee te beleven in een sprint-à-deux.


Wiep Idzenga, Het Duel: De titanenstrijd tussen Mathieu van der Poel en Wout van Aert. Uitgever Ambo|Anthos. Publicatiedaturm: 25 juni 2021, € 20,99. Ook verkrijgbaar als e-book, prijs vanaf € 4,99