Het fenomeen Abe Lenstra was in zijn carrière bij 970 doelpunten betrokken en de grootste Nederlandse goalgetter

Abe Lenstra is met 684 doelpunten de grootste goalgetter uit de Nederlandse voetbalgeschiedenis. Maar hij was ook zeer bedreven in het voorbereidende werk. Voor zijn website Golden Goals Media zocht Dick Holstein (1966) uit dat hij in zijn lange carrière ook 286 assists gaf. Dat betekent dus dat Abe in 720 officiële wedstrijden bij maar liefst 970 doelpunten betrokken is geweest.

Rond de honderdste geboortedag op 27 november 2020 stond Abe Lenstra korte tijd weer in de belangstelling. Uiteraard werd in de media gememoreerd dat niemand meer doelpunten heeft gemaakt dan hij: 684, om precies te zijn, voor Heerenveen, SC Enschede, Enschedese Boys en het Nederlands Elftal. Er doken bewegende beelden uit 1948 op, in kleur; weliswaar niet heel duidelijk en de cameraman miste door filmwissels essentiële momenten van de wedstrijd, maar toch: Abe leefde weer even.

De vraag die Holstein al jaren bezighield was deze: wat was Abes aandeel in de voorbereiding? Omdat die gegevens niet voorhanden waren, althans nooit zijn gepubliceerd, restte hem niets anders dan alle 720 wedstrijden van Lenstra te onderzoeken op assists. Het was een enorm karwei, maar met vlijt en de gedigitaliseerde kranten op Delpher.nl was het mogelijk.

Uit de bijgevoegde tabel is af te leiden dat het aandeel per wedstrijd afneemt naarmate zijn loopbaan vordert en dat de verhouding tussen doelpunten maken en creëren meer in balans is. Staan bij Heerenveen tegenover elke assist nog vier treffers, in de eindfase van zijn lange voetballeven, als Lenstra de veertig inmiddels is gepasseerd, is de balans tussen doelpunten en voorzetten ongeveer in evenwicht.

In de tijd dat Abe voetbalde waren artikelen in de dagbladen voor een belangrijk deel ooggetuigenverslagen, waarbij de schrijver veelal de chronologische volgorde van de gebeurtenissen weergaf en de hoogte- en dieptepunten nauwkeurig omschreef. Dat maakte het mogelijk om in onder meer De Friese Koerier, Nieuwsblad voor Friesland (Hepkema's Courant), de Leeuwarder Courant, de Heerenveensche Koerier en Tubantia alle clubgoals terug te vinden. Voor het Nederlands Elftal kwamen de landelijke kranten van pas, alsook de vele boeken die over Oranje zijn geschreven en, voor zijn laatste jaren als international, ook bewegend beeld via onder meer YouTube . Zo was duel voor duel te reconstrueren hoe de doelpunten tot stand kwamen en wat de rol van Abe daarin was.

Lees ook: 100 jaar Abe Lenstra: De ene krabbel is de andere niet

Zijn eerste voorzet die een doelpunt voor het vlaggenschap van Heerenveen oplevert geeft Abe op 15 november 1936, minder dan twee weken voor zijn zestiende verjaardag. In Heerenveen is De Kooi uit Joure de tegenstander. Nieuwsblad voor Friesland noteert: 'Na 20 minuten spelen wordt bij Heerenveen door de zeer fraai spelende rechterwing een mooien aanval opgezet, A. Lenstra zet zuiver voor en Hielkema kopt onhoudbaar in'.

Meest produktieve seizoen

Het is de eerste van 170 assists die Abe voor Heerenveen maakt. Zijn meest productieve seizoen is 1947/48 met 20 succesvolle voorzetten in 30 wedstrijden. Opgeteld bij zijn 41 goals heeft Lenstra dat jaar een aandeel in 61 doelpunten voor Heerenveen; bij Oranje komen daar nog eens acht bij.

Lees ook: 100 jaar Abe Lenstra: Unieke nieuwe beelden én het andere gezicht van de legende

Zijn meeste assist (4) geeft Lenstra tijdens Heerenveen - Leeuwarden (6-0) op 2 november 1947. Twee keer heeft hij een aandeel in acht doelpunten in één wedstrijd: op 15 mei 1947 bij Heerenveen - GVAV (11-1, 7 goals, 1 assist) en op 29 november 1953 bij Heerenveen - Rigtersbleek (8-5, 6 goals, 2 assists).

Uit de bijgevoegde tabel is af te leiden dat het aandeel per wedstrijd afneemt naarmate zijn loopbaan vordert en dat de verhouding tussen doelpunten maken en creëren meer in balans is. Staan bij Heerenveen tegenover elke assist nog vier treffers, in de eindfase van zijn lange voetballeven, als Lenstra de veertig inmiddels is gepasseerd, is de balans tussen doelpunten en voorzetten ongeveer in evenwicht.

Dick Holstein (Emmen, 1966) werkte voor het Noordhollands Dagblad, Sport International en Voetbal International als bureau- en eindredacteur, uitgever en directeur. Holstein beschikt over een archief met duizenden sportboeken en - tijdschriften. Hij verzamelt al meer dan 35 jaar statistieken en trivia over de KNVB Beker.