Dit is waarom Euro 2020 het leukste EK ooit is (en nog veel leuker wordt)

Het Europees kampioenschap is morgen drie weken onderweg. Over tien dagen is de finale op Wembley. Toch is dit nu al het leukste EK voetbal dat ooit is gespeeld en dit is waarom.

Dit zijn de beelden die we een jaar hebben moeten missen. Dolle vreugde op Wembley na de goal van Harry Kane tegen Duitsland.

Dit zijn de beelden die we een jaar hebben moeten missen. Dolle vreugde op Wembley na de goal van Harry Kane tegen Duitsland. Foto: ANP

Voetballiefhebbers in Nederland zitten al bijna drie weken lang aan de buis gekluisterd. Sommigen zijn zelfs al naar wedstrijden in Amsterdam of Boedapest geweest. Voor het Nederlands elftal mag het EK dan uitgelopen zijn op een sof, de fanatieke voetbalvolger heeft zich nog geen dag hoeven vervelen. Nou ja, misschien op de rustdag. Een hinderlijke onderbreking van een voetbalfeest. Maar verder is het dagelijks smullen.

Dit is het beste Europees kampioenschap ooit en hoewel niet iedereen het daar mee eens hoeft te zijn, proberen wij bij het Friesch Dagblad toch uit te leggen waarom dit zo is. Nog niet overtuigd? Even goede vrienden. Maar geef ons een kans.

De opening

Natuurlijk waren er de gekke kostuums, een bijzondere choreografie en belachelijk veel vuurwerk. Maar het hoogtepunt van de openingsceremonie op 11 juni was natuurlijk het optreden van Andrea Bocelli. Vooral bij een generatie voetballiefhebbers van veertig jaar en ouder zal het kippenvel dik op de armen gestaan hebben. Want Bocelli’s uitvoering van Nessun Dorma zorgde voor flashbacks naar het roemruchte wereldkampioenschap van 1990 in Italië. Nessun Dorma , toen gezongen door wijlen Luciano Pavarotti, was het lijflied van dat toernooi.

Het optreden van Bocelli op het veld van het Olympisch Stadion in Rome van twintig dagen geleden veegde de vloer aan met alle openingsceremonies van de afgelopen decennia. Dit is zoals het hoort. Prachtig in al zijn eenvoud en met een nostalgische voetballading.

Fans op de tribune!

Na een jaar opgenomen supportersgeluid uit de televisie te hebben horen komen, was het ervaren van echte emoties een verademing. Want voor het eerst sinds de uitbraak van het coronavirus was het weer mogelijk om naar voetbalwedstrijden te kijken waar échte supporters op de tribune zaten. En dat deden ze, veroorzaakt door een jaar niet een stadion van binnen te hebben bekeken, hartstochtelijker dan ooit.

Energie afkomstig vanuit een wedstrijd kan overstralen naar het publiek, maar dat geldt op Euro 2020 ook zeker andersom. Zeker de stadions die meer gevuld waren dan andere (zoals het Parken Stadion in Kopenhagen en de Puskas Arena in Boedapest) zorgden voor een uiterst aangename kijkervaring. En wat te denken van de taferelen in de achtste finales. Uitzinnige Engelse supporters braken de tent figuurlijk gesproken af na goals van Raheem Sterling en Harry Kane tegen Duitsland.

Limbs zoals ze dat in Groot-Brittannië noemen. Wat dat betekent? Vrij vertaald is dat het beeld van voetbalsupporters die een doelpunt met zijn allen zo wild vieren, dat je overal armen de lucht in ziet ‘vliegen’ en mensen van dolle vreugde niet meer weten wat ze moeten doen. Soms lazeren er supporters een paar rijen naar voren, over elkaar heen. Een schitterend euforisch beeld. Limbs. Ledematen.

Doelpunten

Het draait natuurlijk wel allemaal om de sportieve prestaties voor de deelnemende landen. Zonder doelpunten valt er immers ook niks te juichen. En er valt genoeg te juichen, als we de statistieken er even bij nemen. Er vielen in de laatste twintig dagen liefst 132 doelpunten. En dat is een record. Nog nooit werd er op een Europees Kampioenschap voetbal voor mannen zo vaak gescoord. Het oude record dateert uit 2016, toen er in totaal 108 keer werd gescoord. Het was de eerste keer dat de grens van honderd werd gebroken, maar is al verbeterd op het moment dat de kwartfinales nog moeten beginnen.

Nu is het wel zo dat dit EK anders is dan heel veel voorgaande EK’s. Het feit dat er op de laatste twee EK’s zoveel is gescoord, heeft natuurlijk alles te maken met het feit dat een EK sinds 2016 niet meer uit zestien maar uit 24 landen bestaat. En dat komt toch neer op twintig extra wedstrijden op een EK. Tussen 1960 en 1976 deden er maar vier landen mee aan een EK, tussen 1980 en 1992 acht en van 1996 tot 2012 zestien.

Het is daarom sprekender om niet te kijken naar absolute aantallen, maar naar gemiddeldes. Het record uit 1976 lijkt nooit gebroken te gaan worden met 4,75 doelpunten per wedstrijd. Het toernooi bestond in het jaar van de legendarische strafschop van Antonin Panenka slechts uit vier wedstrijden. Sinds 1980 kwam het gemiddeld aantal doelpunten per EK-wedstrijd niet meer uit boven de drie. De EK’s van 2004 en 2008 delen nog altijd de eerste plek met 2,48 treffers per wedstrijd. Maar als Euro 2020 de lijn van de eerste drie weken doorzet, wordt dat record ook gebroken. In de 44 wedstrijden tot nu toe werd er dus zogezegd 132 keer gescoord. Een gemiddelde van drie treffers per wedstrijd. En er zaten een paar pareltjes tussen. Patrik Schick tegen Schotland, Paul Pogba tegen Zwitserland.

Nog meer records

Er zijn al wat historische records gesneuveld op dit EK. Zo werd Cristiano Ronaldo niet alleen de topscorer aller tijden van het EK, maar ook tevens de eerste voetballer die de magische grens van tien treffers passeerde. Hij had hier vijf EK’s voor nodig. Hij loste de Fransman Michel Platini af als topscorer aller tijden en nestelde zich definitief in geschiedenisboeken van het EK, na al een eindzege in 2016. Tijdens de poulefase scherpte hij het nieuwe record met vijf goals aan tot veertien EK-treffers. De enige nu nog actieve voetballer die enigszins een bedreiging vormt is de Fransman Antoine Griezmann met zeven goals, al zal hij drie jaar moeten wachten op zijn volgende doelpunten.

Een ander bedenkelijk record is die van het aantal eigen doelpunten op dit EK. Nog nooit eerder werd er negen keer in eigen doel geschoten op een EK-eindronde. Sterker nog. Van 1960 tot en met 2016 vielen er in zijn totaliteit slechts negen eigen doelpunten. Dat aantal is tijdens Euro 2020 dus al verdubbeld. Een ander bijzonder record is het aantal gemiste strafschoppen op dit EK. Dat zijn er inmiddels al acht van de in totaal vijftien genomen penalty’s (strafschoppenseries niet meegerekend). Dat kwam nooit eerder voor.

Daarnaast zagen we Jetro Willems afgetroefd worden als jongste speler ooit op een EK. De Nederlander was in 2012 achttien jaar en 71 dagen dagen oud toen hij zijn debuut maakte op een EK. Op zondag 13 juni kwam dit record in handen van de Engelsman Jude Bellingham (zeventien jaar en 349 dagen), maar hij raakte dat record zes dagen later weer kwijt aan de Pool Kacper Kozlowski. Hij zette het record op zeventien jaar en 246 dagen.

Beste nummers drie

Je kunt zeggen wat je wilt over een toernooi waaraan 24 landen deelnemen, na de poulefase slechts acht landen naar huis hoeven. Maar de andere kant van de medaille glimt meer. Want wat zagen we in deze poulefase, net zoals we in 2016 ook al zagen? Het feit dat van zes poules de vier beste nummers drie ook doorgaan naar de knock-out fase, zorgt voor spanning op alle velden tot de laatste speelronde.

Denk alleen al aan de laatste speeldag in groep F, waar zowel Duitsland, Hongarije als Portugal op een gegeven moment op de laatste plek stond en dichtbij uitschakeling was. Hoe Kroatië dankzij de buitenkant voet van Luka Modric het toernooi redde in Schotland op Hampden Park. En zeg nu zelf. Dat Denemarken daarmee zichzelf kon verlossen van het leed op dit toernooi is misschien nog wel het grootste winstpunt als je kijkt naar de landen die door zijn gegaan.

28 juni

Wat een avond. Veertien doelpunten, twee verlengingen, een strafschoppenserie en een verliezende topfavoriet, tevens regerend wereldkampioen. Maandag 28 juni 2021 zal de boeken ingaan als een historische voetbalavond, die liefst vijf uur en 46 minuten duurde. Twee keer stond er na 90 minuten een 3-3 op het scorebord. Twee keer kwam een ploeg in de laatste minuten terug van een 3-1 achterstand en twee keer was een verlenging precies waar de liefhebbers op hoopten. Op deze avond vielen er meer doelpunten dan op de hele toernooien van 1964 (13), 1968 (7) en 1972 (10).

Technologie

Op deze avond bewees tevens de doellijntechnologie zijn waarde. Want wat als het zuivere doelpunt van de Kroaat Mislav Orsic (3-2) niet was gezien? Dan was deze avond nooit zo historisch geworden als nu. De grensrechter kon het niet zien, de scheidsrechter al helemaal niet, maar dankzij moderne technieken kreeg de scheidsrechter toch een melding op zijn horloge. Goal! Niet veel later maakte Kroatië 3-3.

Als we het toch over de technologie hebben, kan de VAR niet ontbreken. Een veelbesproken onderwerp sinds zijn invoering. De grootste klacht? Dat het zoveel tijd in beslag neemt voordat er een beslissing wordt genomen. Daar heeft Euro 2020 anno 2021 geen last van. Er wordt razendsnel geschakeld tussen de arbiters op het veld en achter het beeldscherm. Het blijft natuurlijk mensenwerk, waarbij er heus discussie zal blijven of het nu wel of geen rode kaart is of wel of geen strafschop. Maar de tijd van minutenlang wachten voor een beslissing is, op dit toernooi althans, verleden tijd.

Verrassingen

Het is geen gedenkwaardig toernooi zonder verrassingen. Een internationaal team van onderzoekers berekenden een kans van 34,8 procent dat de winnaar van het EK uit de poule des doods zou komen. Poule F. Met daarin Frankrijk (14,8 procent), Duitsland (10 procent) en Portugal (10 procent). Maar nog voor de kwartfinales zijn al deze ploegen al thuis. Het feit dat landen als Wales, Tsjechië, Zwitserland en Oekraïne bij de beste acht van Europa horen, is het bewijs dat voetbal nog altijd onvoorspelbaar kan zijn. Gelukkig maar.

En het wordt nog leuker

Nog zeven wedstrijden te gaan. Vier in de kwartfinale, twee in de halve finale en op zondag 11 juli het klapstuk: de finale. Wedstrijden met torenhoge belangen. Waar favorieten het opnemen tegen andere favorieten (België - Italië), waar underdogs het opnemen tegen andere underdogs (Tsjechië - Denemarken) en er altijd kans blijft op een stunt bij underdogs tegen favorieten (Zwitserland - Spanje en Oekraïne - Engeland). Bij elkaar opgeteld scoorden deze ploegen 59 van de 132 treffers op dit EK. Dat komt neer op 44 procent.

Dat allemaal in de mooiste stadion (we zijn bijna af van de sintelbanen), op de beste velden en met de aanwezigheid van veel supporters op de tribune. De climax volgt in het voetbalpaleis genaamd Wembley. Euro 2020 is tot nu toe een feest gebleken. Een viering van de voetbalsport. En het kan alleen nog maar mooier worden. Al kon het na het redden van het leven van Christian Eriksen op het veld in Kopenhagen eigenlijk al niet meer stuk. Dat hij nu thuis zit bij zijn vrouw en kinderen is de mooiste prijs van dit EK.